توصيف رود نيل و افزونى تعداد كشتيهايى كه در آن حركت مى كرد از مهمترين موضوعاتى است كه أنظار جهانگردانى را كه در دوران ميانه بطور عموم، و بويژه در دوران ايّوبيان و مماليك، از مصر ديدن كرده اند، به خود جلب كرده است. معمولًا شهروندان عادى اهل يك منطقه، از مسائلى كه فردى غريب از آن سرزمين ديدن مى كند و به آن توجّه دارد، در غفلت هستند به همين دليل اهمّيّت گفته هاى جهانگردان و مسافران در باره اين مناطق، روشن مى شود.
ابن سعيد مغربى، جهانگرد غرناطه اى كه درقرن سيزدهم ميلادى از مصر ديدن كرده است، شگفتى خود را از ديدن كشتيهاى بازرگانى زيادى كه از سواحل فسطاط عبور مى كنند، فاش ساخته و مى گويد:
«اگر بگويم تعداد كشتيهايى را كه در آن ساحل ديدم در هيچ نهرى نديده ام، سخنى به گزاف نگفته ام.» «١» ابن بطوطه جهانگرد طنجى نيز هنگامى كه در اوايل قرن چهادرهم ميلادى از مصر ديدار كرد، همين ارزيابى را عنوان كرده و مى گويد:
«در رود نيل مصر تعداد ٣٦٠٠٠ كشتى از آن سلطان و مردم وجود داشت كه به سمت مصر عليا بالا رفته و با انواع نيازمنديهاى مردم به سوى اسكندريه و دمياط سر ازير مى گشتند.» «٢» انسان در نخستين وهله در صحّت اين تعداد كشتى ترديد مى‌كند، امّا وقتى اين گفته را با توصيفى كه جهانگرد ايتاليايى فريسكو بالدى idlab ocserF كه در سال ١٣٨٤ ميلادى يعنى شصت سال بعد از ابن بطوطه از مصر ديدن كرده است، مقايسه مى‌كند، صحّت گفتار جهانگرد عرب براى وى روشن مى‌شود. فريسكو بالدى مى‌گويد:
«تعداد بسيار زيادى گشتى در قاهره وجود داشت كه اگر تمام كشتى‌هايى راكه من‌