تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام(ج2)

تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام(ج2) - سید العزیز سالم - الصفحة ٢٣

ابن مماتى به برخى از انواع كشتيهاى دولتى نيل اشاره كرده‌است كه تحت پوشش دفتر محاسبات ناوگان بود، مانند كشتيهاى ارباع‌الكيل وكشتيهاى ملوحه كه مأموريت آنهانقل‌ وانتقال چوب از جنگل‌ها به مراكز صنعتى دولتى بوده است. «١» ترديدى نيست كه مراكز صنعتى غير دولتى نيز براى ساختن كشتيهاى محلّى دركرانه رود نيل وشاخه‌هاى آن درمصر وجود داشته وآثاراين مراكز صنعتى خصوصى تا امروز همچنان باقيست.
امّا بعضى از مراكز صنعتى رسمى كه بودجه آن از طريق دفتر محاسبات ناوگان تأمين مى‌شد درمرزهاى دريايى مشرف بر دودرياى مديترانه وسرخ وبرخى ديگر در مساحل نيل قرار داشت كه دراين باب اين بخش براى مااهميّت دارد.
قابل ملاحظه است كه اين مراكز صنعتى رسمى ويا دولتى كه درساحل نيل قرار داشت در حقيقت در مصر ودر مرتفع ترين قسمت دلتا متمركز بود وباتوجّه به اينكه اين منطقه در اثر نقل وانتقال نيل وعدم آرامش آن درمنطقه دلتا به نحو عموم، هميشه دستخوش تغيير وتحول بود، به همين دليل اين مراكز صنعتى نيز درساحل رود نيل مكان ثابتى نداشتند بلكه به مرور زمان ودر نتيجه خشكيدن آب وفروكش كردن آن از آن منطقه وپديدار شدن برخى جزيره‌ها در برابر آن، درتغيير وتحول بود. از مهمترين مراكز صنعتى كه درساحل شهر مصر قاهره وجزيره‌هاى مقابل آن تأسيس شده بود، اين مراكز را مى‌توان نام برد:
١- مركز صنعتى روضه‌ اين نخستين مركز صنعتى بودكه در پى فتح مصر توسّط مسلمانها، درنيل تأسيس شد اين مركز درآغاز، مركز صنعتى جزيره ناميده شد وسپس در دوران فاطميان، مركز صنعتى روضه نام گرفت، اين نام منسوب به باغى است كه وزير، افضل شاهنشاه پسر فرمانده سپاهيان، بدر جمالى درسال ١٠٩٦ ميلادى (٤٩٠ هجرى) آن رادرشمال جزيره احداث كرده وآن راروضه ناميده بود.