أجوبة المسائل - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٩ - مسائل تكليف

س ٣ - با توجّه به اينكه در قرآن و سنّت فقط بر نشانه‌هاى بلوغ تأكيد شده و تفسيرى از آن ارائه نشده حيض و قاعدگى و موى زهار از نشانه‌هاى خارجى بلوغ شمرده شده‌اند و فقهاء و بزرگان بدان فتوا داده‌اند، و موى زهار در دختران نشانه بلوغ شمرده نشده و ادّله اختصاص به پسران دارد و با توجّه به اينكه روايات ٩ سالگى معارض با روايات ١٠ و ١٣ سالگى است نظر مبارك حضرتعالى در سنّ بلوغ دختران چيست‌؟

ج ٣ - به نظر ما ٩ سال تمام، علامت براى بلوغ دختران است و علاميّت موى زهار مخصوص پسران است زيرا اصلاً دختران زهار بمعناى علامت بلوغ ندارند.

س ٤ - به نظر حضرتعالى دختران در چه سنّى به بلوغ مى‌رسند و آيا ٩ سال تمام موضوعيّت دارد يا مثل مرحوم صاحب جواهر (در ج ٢٦ ص ٤) آنرا اماره براى بلوغ طبيعى مى‌دانيد چنانچه از نظر مرحوم شيخ طوسى و قاضى ابن برّاح، محقّق حلّى و شهيد اوّل نيز اين مسئله استفاده مى‌شود. خلاصه اينكه آيا بلوغ يك مسئله تعبّدى و فقهى است يا اينكه يك موضوع خارجى است و علائم و امارات بيان شده از طرف شارع مقدّس از قبيل سنّ‌، احتلام، حيض و... موضوعيّت ندارند؟

ج ٤ - بلوغ يك امر طبيعى و واقعيّت خارجى است كه اماراتى دارد، كه يكى از علائم، گذشت ٩ سال تمام قمرى براى دختران است و امر تعبّدى نيست بلكه شارع ٩ سال را براى دختران حدّ آخر و آخرين علامت براى بلوغ طبيعى دانسته كه ممكن است توأم با علائم ديگر هم باشد و گاه علائم ديگر هم نيامده ولى شارع اِخبار كرده كه با اتمام ٩ سالگى بلوغ طبيعى مورد نظر شارع تأمين مى‌گردد.