أجوبة المسائل - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٤١٢ - هنر

س ٤ - تطوّر زمانى و تغيير مكانى در شرعيّت هنر چه نقشى را بازى مى‌كند؟

ج ٤ - به نظر مى‌رسد تطوّر زمانى كمتر نقش داشته باشد.

س ٥ - آيا دلايل حرمت يا حلّيت در گذر زمان دچار قبض و بسط مى‌شوند، تغيير در اين دلايل چگونه است‌؟

ج ٥ - پاسخ اين سئوال در جواب سئوال چهارم مشخص شد كه زمان نمى‌تواند تغييرى حاصل كند مگر آنكه در مصاديق خاصّ از روايات شرائط خاصّى استفاده گردد كه زمان بتواند تغييرى حاصل كند و يا زمان، موضوع را تغيير دهد كه حكم هم تغيير پيدا كند.

س ٦ - شرعيّت هنر اطلاق بر معنا دارد يا قالب و يا هر دو؟

ج ٦ - هنر بمعناى عام هم در قالب و هم در معنا و يا هر دو مصداق دارد ولى در مصاديق متفاوت است.

س ٧ - فلسفه تحريم برخى از گونه‌هاى هنرى در فقه چگونه ارزيابى مى‌شود؟

ج ٧ - هر كدام تحت عناوين خاصّى قرار مى‌گيرند و ادّله حرمت هر كدام مخصوص به خود آن مى‌باشد مثل لهوى بودن و حرمت تجسيم و عناوين ديگر.

س ٨ - آزادى هنر و هنرمند در شريعت چگونه لحاظ مى‌شود؟

ج ٨ - آزادى بمعناى مطلق در اسلام وجود ندارد بلكه تمام افعال انسان از نظر اسلام محدود به حدود خاصّ و معيّنى است كه در همان محدوده، انسان آزاد است كه هنر و هنرمند هم از اين قاعده مستثنىٰ نيست.