أجوبة المسائل - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٤٤ - ديه و انتخاب نوع ديه و ارش

ج ٥ - ديه از طرف شارع مقدّس بعنوان خسارت معيّن و محدود تعيين گرديده نه بيشتر و نه كمتر و اگر گفته شد بعنوان خسارت جعل گرديده به اين معنى نيست كه اگر مخارج درمان بيشتر از ديه بود بايد جانى بيش از مقدار ديه پرداخت نمايد.

س ٦ - در مواردى نظير قتل خطاى محض كه بنابر قول مشهور، ديه ظرف سه سال و هر سال ثلث آن بايد پرداخت شود با عنايت به اين كه بر اساس فتواى تعداد زيادى از فقهاى عظام ملاك محاسبه قيمت يوم الاداء مى‌باشد بفرمائيد:

در محاسبه ثلث در صورت تعذّر از اعيان شش گانه چگونه بايد عمل كرد؟ (آيا از ابتداء قيمت كلّ ديه بر اساس نرخ روز محاسبه مى‌شود و جانى در هر سال ملزم به پرداخت ثلث همان قيمت است يا اينكه در پرداخت هر ثلث قيمت يوم الاداء همان ثلث ملاك است يعنى در هر سال بايد با توجّه به قيمت سوقيه همان سال، ثلث ديه را محاسبه و پرداخت نمايد)

ج ٦ - چون بالاصالة و بالذات ديه روى اعيان شش گانه قرار مى‌گيرد و بعد مبدّل به قيمت مى‌شود و لذا بايد در هر زمان كه اراده مى‌شود ثلث پرداخت شود اوّل ثلث يكى از اعيان شش گانه مشخص گردد و بعد به قيمت تبديل گردد و لذا ملاك همان قيمت يوم الاداء خواهد بود مگر آنكه خود جانى و مجنى عليه تصالح كرده باشند كه تثليث اوّليه كفايت مى‌كند.

س ٧ - در صورت علم اجمالى به وجود قاتل در بين افراد محدود و معيّن بفرمائيد:

الف - آيا قاضى مى‌تواند براى تعيين قاتل و اجراى قصاص از قرعه استفاده نمايد؟

ب - در صورت منفى بودن پاسخ و لزوم پرداخت ديه، چه كسى بايد ديه