ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٠ - امنيت اجتماعى
نشر دانش و ترويج علم
بعثت پيامبر اعظم (ص) با «بخوان» شروع شد و معجزه جاويدان آن حضرت كتاب بود، كتابى كه معناى آن نيز خواندن است. يكى از سورههاى «قرآن كريم» هم به نام قلم است و فلسفه بعثت حضرت محمّد (ص) در اين كتاب آسمانى تزكيه و تعليم معرفى شده است.
«وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ»[١]
قرآن يكى از معيارهاى برترى انسانها را علم مىداند. رسول اكرم (ص) همه تلاش خود را در اين راه صرف كرد كه امّت خويش را به علم و معرفت مسلّح كند و با جهل بستيزد. او شرط آزادى برخى اسيران را در جنگها، آموختن سواد به بىسوادان قرار داد و هنگام حضور در «مسجد مدينه»، وقتى دو گروه را مشاهده كرد كه يكى به عبادت مشغولند و ديگرى به بحث علمى، به جمع آنان پيوست تا بر ارزش علم و جايگاه معرفت، تأكيد ورزد. رسول خدا (ص) ملاك ارزش انسان را دانش معرفى كرده و فرمودند:
«با ارزشترين مردم، داناترين آنان است.»[٢]
دانش را ميراثى ارزنده معرفى فرمود كه از رسولان الهى بر جاى مىماند.
«علم و دانش، ميراث من و ميراث پيامبران پيش از من است.»[٣]
دانشمندان نيز در كلام حضرت رسول (ص) به عنوان وارثان پيامبران معرفى شدهاند:
«إِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الْانْبِيَاءِ.»[٤]
سخنان پيامبر (ص) در زمينه ارزش علم، مقام علما و فضيلت دانشگستران بيش از آن است كه در اين مختصر بگنجد. تلاش او در آگاه سازى امّت و افزايش علم و معرفت آنان نيز روشن و به عنوان يك سيره روشن و افتخارآفرين مطرح است و امّت او در طول قرون، عظيمترين افتخارات علمى را آفريدند. مسلمانان در عرصه دانش، پيشتاز تمدّن در جهان بودند و دنياى غرب، امروز مديون علوم و دانشمندان اسلامى است.
اين سيره نورانى در عصر حضرت مهدى (عج) نيز با قوّت هر چه تمام ادامه مىيابد و به بركت دولت مهدوى، سطح آگاهى، معرفت و بصيرت مردم بسيار بالا مىرود و رشد عقلى و كمالات علمى در اوج خود قرار مىگيرد؛ چنانكه حضرت امير (ع) فرمودند:
«خداوند پيامبران خويش را فرستاد تا عقلهاى دفن شده مردم را برانگيزند.»[٥]
امام زمان (ع) نيز دانش و فهم بشرى را به كمال مىرساند.
حضرت باقرالعلوم (ع) فرمودند:
«هرگاه قائم ما قيام كند، دست خود را بر سر بندگان مىگذارد و بدينوسيله، خردهاى آنان را متمركز مىسازد و اخلاق و عقل آنان را به كمال مىرساند.»[٦]
حضرت على (ع) شور علمى دوران حضرت مهدى (عج) را چنين ترسيم مىفرمايند:
«گويا به شيعيان خود مىنگرم كه در مسجد كوفه خيمهها را برافراشتهاند و به مردم قرآن مىآموزند.»[٧]
امام صادق (ع) مىفرمايند:
«علم و دانش بيست و هفت حرف است و همه آنچه پيامبران آوردهاند، تنها دو حرف آن است و مردم تاكنون تنها با دو حرف آشنايند و چون قائم ما قيام كند، بيست و پنج حرف ديگر را آشكار مىكند و آن را ميان مردم گسترش مىدهد و آن دو حرف را نيز ضميمه ساخته و مجموع بيست و هفت حرف را ميان مردم منتشر مىكند.»[٨]
اينها جهتگيرى علمگسترانه حكومت امام زمان (عج) را مىرساند كه همان استمرار روش نبوى و سيره محمّدى است.
امنيت اجتماعى
كرامت بخشيدن به انسان و تأمين امنيت او در جامعه، از اهداف مهمّ بعثت نبوى بود. در عصر جاهليت، انسان كرامتى نداشت و مال و جان افراد حرمتى نداشت و ناامنى و غارت و دزى حاكم بود؛ ليكن پيامبر خدا (ص) براى هر انسان و هر مسلمان حقوق و كرامتى معين ساخت و احترام مال و جان و ناموس او را لازم شمرد و بارها بر اين احترام تأكيد ورزيد، حتّى در آخرين خطبهاى كه در غدير خم خواند، آن را يادآور شد.
حضرت على (ع)، در خطبههاى «نهجالبلاغه»، بارها از اوضاع جاهليت پيش از بعثت و ناامنى، قتل، غارت، خوف، هراس، حكومت شمشير و فرهنگ زور، سخن گفته و دستاوردهاى مبارك بعثت نبوى را در ايجاد جامعه مدنى نبوى ترسيم نموده است.[٩]
امنيت كامل و نهايى، وعدهاى است كه خداوند به مؤمنان صالح داده است، آن هم در دورانى كه آنان را به حاكميت و استخلاف در زمين برساند و دين الهى به قدرت برسد تا همه در سايه حكومت خدايى به امنيت كامل اجتماعى برسند و بىهراس خدا را بپرستند.[١٠]
در روايات متعدّدى آمده كه اين آيه درباره حضرت قائم (عج) و اصحاب اوست. مرحوم طبرسى پس از نقل آيه و اقوالى كه در آن است، مىافزايد:
از اهل بيت (ع) روايت شده كه اين آيه درباره مهدى آلمحمّد است.[١١]
حضرت على (ع) در ترسيم امنيت عصر حضور مىفرمايند:
«آنگاه كه قائم قيام كند، كينهها از دل بندگان زدوده مىشود و