ما در حوادث بسيار، تأثير غيبى مى‌بينيم كه اگر عنايت غيبى نبود، وضع آن حوادث طور ديگر گشته و فاتحه اسلام خوانده شده بود يا صدمات جبران‌ناپذيرى وارد مى‌شد. اين حوادث، بسيار است؛ حتّى در عصر خود ما نيز مى‌توانيم مواردى را نشان بدهيم كه در بعضى از امور و كارها و حوادث وارد مى‌شوند.

حال اسم آنها هرچه باشد، رجال الغيب يا ابدال يا اوتاد يا اصحاب خاصّ امام (عج) بالأخره معلوم است كه تحت نظر و فرمان ولى امر (عج) انجام وظيفه مى‌نمايند.

در نتيجه: آن‌چنان نيست كه امام (ع) در عصر غيبت، به طور كلّى از امور رعيت خود و جريان اوضاع بركنار و بى‌تفاوت باشند و شايد فرمايش رسول اكرم (ص) در حديث جابر، اشاره به همين نكته باشد. آنجا كه جابر عرضه داشت:

فَهَلْ يَقَعُ لِشِيعَتِهِ الِانْتِفَاعُ بِهِ فِى غَيْبَتِهِ؟ فَقَالَ (ص): «إِى وَ الَّذِى بَعَثَنِى بِالنُّبُوَّةِ إِنَّهُمْ يَسْتَضِيئُونَ بِنُورِهِ وَ يَنْتَفِعُونَ بِوَلَايَتِهِ فِى غَيْبَتِهِ كَانْتِفَاعِ النَّاسِ بِالشَّمْسِ وَ إِنْ تَجَلَّلَهَا سَحَاب؛[١]

جابر پرسيد: آيا شيعه او در عصر غيبتش از او نفع مى‌برند؟ حضرت فرمودند: «آرى! سوگند به آن كس كه مرا به پيغمبرى برانگيخت، در دوران غيبت او، به نور او روشنى مى‌گيرند و به ولايت او بهره‌مند مى‌شوند، مانند سودبرى مردم از آفتاب پشت ابر.»

يكى از اقسام استضائه و انتفاع از وجود امام (ع) همين مداخلات و تصرّفات است كه دليل بر اين است كه امام (عج)، امر شيعيان را مهمل نگذارده و رها نفرموده است؛ چنان‌كه از آن حضرت در «احتجاج» طبرسى روايت شده است كه فرمودند:

«إِنَّا غَيْرُ مُهْمِلينَ لِمُرَاعَاتِكُمْ وَ لَا نَاسِينَ لِذِكْرِكُمْ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ لَنَزَلَ بِكُمُ اللْاوَاءُ وَ اصْطَلَمَكُمُ الْاعْدَاء؛[٢]

ما در مراعات شما كوتاهى نمى‌كنيم و شما را فراموش نمى‌نماييم و اگر اين نبود، شرّ و بدى بر شما نازل مى‌گشت و دشمنان بر شما مستولى مى‌گرديدند.»

در اينجا مناسب است به اين مسئله هم توجّه شود كه اين درك شيعه و ايمان به اينكه حضرت در پشت پرده، پشتيبان آنهاست و آنها را در مقاصد و اهداف اسلامى به انحاى مختلف و مناسب يارى مى‌دهد، نهضت‌ها و حركات اسلامى و جنبش‌ها را مايه مى‌دهد و انسان‌ها را اميدوار مى‌سازد و به جهاد و كوشش بيشتر براى برقرارى نظام اسلامى تشويق مى‌نمايد.

آخرين نكته:

آخرين نكته‌اى كه در اينجا تذكّر آن لازم است، اينكه: اين طرح‌ها و پرسش‌ها در برابر يك امر واقع شده غيبت امام (عج) از جانب افرادى كه در تعيين برنامه آن حضرت صلاحيت دخالت ندارند، اگر از جنبه فكرى تا حدّى مفيد شمرده شود، از جنبه عملى اثرى ندارد و واقعيت را عوض نمى‌كند.

غيبت به اين نحو كه واقع شده، واقع شده است؛ مثل اينكه انسان يا مخلوقات ديگر، همه و همه، به همين نحو كه آفريده شده‌اند، آفريده شده‌اند و گفتن اينكه چرا اين چنين شده و چرا آن‌چنان نشده است، در كار ديگرى و در دايره اختيار و سلطنت و مالكيت و آزادى ديگرى، خصوصاً خداى عالم قادر مختار حكيم، دخالت بيهوه است و به فرمايش حكيم طوسى:

هر چيز كه هست آن‌چنان مى‌بايد

و آن چيز كه آن‌چنان نمى‌بايد نيست‌