دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٣ - ابدان اخروی

ابدان اخروی

اَبْدانِ اُخْرَوی، یکی از مسائل مورد بحث متکلمان و فیلسوفان. صدرالدین شیرازی (ملاصدرا) (د ١٠٥٠ ق / ١٦٤٠ م) اختلافاتی میان ابدان دنیوی و ابدان اخروی ذکر کرده است، از‌جمله: ١. ابدان اخروی برخلاف ابدان دنیوی قابل فساد و تباهی نیستند (عرشیه، ٢٥٠)؛ ٢. ابدان اخروی دارای روح و حیاتند و بلکه عین حیاتند یعنی حیات در آنها ذاتی است نه عرضی، در حالی که برخی از ابدان دنیوی دارای روح و حیات و بعضی فاقد آنند (همان، ٢٥١-٢٥٢)؛ ٣. ابدان اخروی بر حسب اعداد تصورات نفوس و ادراکات، نامتناهی هستند زیرا براهین تناهی ابعاد در آنگونه ابدان جریان ندارد (همان، ٢٥٢)؛ ٤. ابدان اخروی متوسط بین دو عالم بوده و جامع تجرد و تجسمند و بیش‌تر لوازم و عوارض ابدان دنیوی را فاقدند (همو، اسفار، ٩ / ١٨٣)؛ ٥. میان ابدان اخروی تزاحم نیست (همو، عرشیه، ٢٥٢)؛ ٦. ابدان دنیوی تدریجی الحدوث‌اند و ابدان اخروی دفعی الحدوث (همو، مفاتیح الغیب، ٦٠٠؛ نیز نک‌ : آکل و مأکول، معاد).

مآخذ

صدرالدین شیرازی، محمدابراهیم، اسفار، قم، ٩ / ٢٢٧؛
همو، عرشیه، به کوشش غلامحسین آهنی، اصفهان، ١٣٤١ ش؛
همو، مفاتیح الغیب، به کوشش محمد خواجوی، تهران، ١٣٦٣ ش.

سیدجعفر سجادی