دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٩ - آمدی، رجب

آمدی، رجب

آمِدی، رجب بن احمد قیصری رومی حنفی (د پس از ١٠٧٨ ق / ١٦٦٧ م)، دانشمند مشهور اهل سنّت. در آمِد (دیار بکر) دیده به جهان گشود. برخی او را بررسی، منسوب به بروسه یا بورسه (شهری در ترکیۀ کنونی) می‌دانند. در قیصریه (قیساریه) دانش آموخت و سپس به شهری از توابع ازمیر رفت و بنابر آنچه در پایان کتاب جامعُ الازهار آورده، در جامع عتیق آن شهر به وعظ پرداخت و در همین زمان به تألیف کتاب همت گماشت و سرانجام در همان‌جا درگذشت و در دارالحدیث به خاک سپرده شد.

آثـار

از آمدی دو کتاب در دست است: ١. جامع ‌الازهار و لطائف ‌الاخبار، مشتمل بر مواعظ و اخلاق به زبان عربی در ٩٧ یا ٩٩ باب که در ١٠٦٠ ق / ١٦٥٠ م از تألیف آن فراغت یافته است. نسخه‌های خطی متعددی از این کتاب موجود است: کتابخانۀ دانشگاه لوس آنجلس، کتابت در تاریخ ٨ محرم ١١٨١ ق؛ کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی (قم)، کتابت در سدۀ ١١ ق؛ کتابخانۀ دانشگاه الازهر (قاهره)، کتابت در ١١٦٥ ق؛ کتابخانۀ اوقاف (بغداد)؛ ٢. الوسیلةُ ‌الاحمدّیة و الذّریعة ‌السّرمدیّه که شرحی است بر کتاب الطّریقة ‌المحمّدیّة، نوشتۀ محمد بن پیر علی بِرْکِلی یا برکوی (٩٢٩-٩٨١ ق / ١٥٢٣-١٥٧٣ م). آمدی در ١٠٧٨ ق / ١٦٦٧ م از تألیف این کتاب فراغت یافته است. این کتاب در ١٣١٨ ق / ١٩٠٠ م در استانبول، در حاشیۀ البریقة ‌المحمودیة چاپ شده است.

مآخذ

آستان قدس، فهرست، ٦ / ٥٠٧، ٥٨٢؛
ازهریه، فهرست، ٣ / ٥٥٥-٥٥٦؛
٦٥٠، بروسه لی، محمدطاهر، عثمانلی مؤلفلری، ١ / ٣١٤-٣١٥؛
بغدادی، اسماعیل پاشا، هدیة ‌العارفین، استانبول، ١٩٥١ م، ١ / ٣٦٥-٣٦٦؛
زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، ١٩٨٤ م، ٣ / ١٨؛
سرکیس، معجم‌المطبوعات، ٢ / ١٨٠٦-١٨٠٧؛
طلس، محمد اسعد، الکشاف عن المخطوطات، بغداد، ١٣٧٢ ق / ١٩٥٣ م، ص١٣٦؛
کحاله، عمر رضا، معجم ‌المؤلفین، بیروت، ٤ / ١٥٢؛
مرعشی، خطی، ٧ / ١٧٠؛
مرکزی و مرکز اسناد، خطی، ١١ / ١٨٢-١٨٣.

جعفر شعار