باسمه تعالى: در مورد سؤال ظاهر اين است كه حج او باطل است و بر او واجب نيست و همچنين بر همسر او چيزى نيست و اگر پس از آن از جنونش هشيار گرديد و مستطيع گرديد حج بر او واجب مى‌شود، و اللَّه العالم.

(١٩١)

من زنى هستم كه بخاطر ناتوانى و كهنسالى توان انجام اعمال و وظايف حج را ندارم، آيا مى‌توانم كسى را به نيابت از خود به حج بفرستم با علم به اين موضوع كه در حال حيات و زندگى خويش هيچ اميدى به تجديد نيرو و قدرت براى رفتن به حج را ندارم.

[جواب‌]

باسمه تعالى: اگر قبلًا حج بر شما مستقرّ شده بود، بر شما واجب است كه كسى را به نيابت از خود به حج بفرستيد، بلكه احتياط آن است كه چنين كارى را انجام دهيد، حتى اگر بر شما هم مستقرّ نشده باشد، و اللَّه العالم.

(١٩٢)

آيا واجب است كه اعمال نائب در حج بر طبق تقليد خودش باشد، يا آن كه حتماً بايد مطابق با تقليد منوب عنه باشد، و آيا تفاوتى ميان حج واجب و مستحبّى وجود دارد؟ و يا آن كه تفاوتى ميان آنها نيست و در عمره واجب يا مستحبى حكم آن چيست؟

[جواب‌]

باسمه تعالى: اگر منوب عنه زنده است، واجب است كه تقليد منوب عنه مراعات شود و اما اگر مرده است بنا بر احتياط، تقليد ورثه و وصى او- در صورتى كه ميت وصى دارد- رعايت شود، و اللَّه العالم.

(١٩٣)

در پرتو سؤال قبلى، آيا بر نائب جايز است كه در مسائل احتياطى‌