پيش از بجا آوردن اعمال حج متوجه گرديد كه به هنگام خارج شدن از شهر و ديار خويش مستطيع بوده است، در اين صورت آيا بر او واجب است كه حج نيابتى خود را به پايان برساند؟ يا آن كه براى خودش حج را بجا بياورد، و اگر حج بر خود او واجب گرديد، از كجا براى عمره تمتع خود مُحرم شود و اگر پس از عمره تمتع نيابتى و پيش از اعمال حج تمتع مستطيع گرديد، حكم او چيست؟

[جواب‌]

باسمه تعالى: اين مسأله دو صورت دارد:

صورت اول: اگر وقت و فرصت داشت كه اعمال عمره تمتع را به نيّت خودش، گرچه با مُحرم شدن از غير ميقات هم باشد- با همان تفصيلى كه در مناسك حج ذكر شده است- و بدون آن كه مسمّاى وقوف در عرفه را از دست بدهد، بجا بياورد بر او واجب است كه عمره و حج را به نيّت خودش بجا بياورد و در اين حالت كشف مى‌شود كه اجير شدن او باطل بوده است.

صورت دوم: اگر وقت و فرصت كافى براى اين كار نداشت حج نيابتى خود را به پايان برساند و اجير شدن او صحيح مى‌باشد. اين در صورتى است كه از استطاعت خود پيش از اين غافل بوده باشد. همانگونه كه در مفروض سؤال آمده است. و تفاوتى ميان استطاعت او قبل يا بعد از بجا آوردن عمره تمتع وجود ندارد، و اللَّه العالم.

(٢٠٠)

اگر پس از مُحرم شدن اجير معلوم شد كه منوب عنه مستطيع‌