باسمه تعالى: اگر مجبور است كه مالش را از حساب سازمان خارج سازد، به گونه‌اى كه بودن آن مال در حساب سازمان او را به سختى و مشقّت دچار سازد، در اين صورت جايز است كه مالش را از حساب سازمان خارج سازد، و اللَّه العالم.

(٧)

فرزندى، در سازمان حج و زيارت، مادرش را ثبت نام كرد و در قرعه‌كشى نام او در سالهاى بعدى درآمد اما پيش از آن كه نوبت او در آن سال فرا رسد، مادرش فوت كرد در اين صورت آيا حج بر او مستقر شده است يا نه؟

[جواب‌]

باسمه تعالى: اگر براى رفتن به حج، راه ديگرى نداشته يا آن كه بر او سخت و دشوار بود، حج بر او مستقر نشده است، و اللَّه العالم.

(٨)

كسى كه همانند يك كارمند مسئوليت برخى از كارهاى ادارى و فراهم نمودن نيازهاى حجاج را بر عهده دارد و به مقتضاى سيستم و سازمان دولت متبوع خويش، پيش از فرا رسيدن ايام حج به شهر و ديار خويش برگردد اما مى‌توانست با گذشت كردن از حقّ اجرت خود- كه در برابر خدمت‌رسانى به حجاج به او پرداخت مى‌شد- اجازه ماندن را در آنجا بدست آورد، در اين صورت آيا چنين كارى بر او واجب است، و حج او حجة الاسلام شمرده مى‌شود؟

[جواب‌]

باسمه تعالى: در فرض سؤال بنا بر احتياط- اگر اقوى نباشد- بر شخص‌