فرهنگ نامه مرثيه سرايى و عزادارى سيد الشهداء - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٩٥ - ٨ عنوان الكلام
مؤلّف را متدين خوانده، اما تاريخش را چندان معتبر نداشته و برخى از اشتباهات تاريخى او را گوشزد كرده است.[١]
٨. عنوان الكلام
ملا محمد باقر فشاركى (م ١٣١٤) از فقيهان قرن سيزدهم و چهاردهم اصفهان است. رشته اصلى او فقه اما صاحب منبر وعظ و خطابه نيز بوده است. او بدون آن كه قصد بيان تاريخ عاشورا را داشته باشد در پايان سخنرانىهايش چند جملهاى ذكر مصيبت مىكرد. او سپس بخشى از اين سخنرانىها را كه در شرح دعاهاى هر روز ماه مبارك رمضان بود به نگارش درآورد و سپس دو عشريه كه نوشتههاى ويژه مصائب امام حسين عليه السلام و در قالب مجالس دهگانه بود به آن افزود.
فشاركى در مقام تاريخنويسى نيست و قصدش ذكر مصيب و گرياندن مردم است، از اين رو در بسيارى از موارد سندى براى گفتههاى خود ارائه نمىدهد و حتى گاه با وجود تصريح به نبودن برخى مطالب در كتب معتبر و مشهور[٢]، تنها به گمان و احتمال، آن را
[١]. فلسفه تاريخ: ص ١٤، حماسه حسينى: ج ٢ ص ١٠٧. استاد مطهرى اين نكته را بر مؤلف ناسخ التواريخ خرده مىگيرد كه نوشته: اسب امام حسين عليه السلام چهل تن را با لگد و دندان كشت و سپس به خيمه امام حسين عليه السلام بازگشت و چندان سر خود را به زمين كوبيد كه جان از تنش بيرون شد.
[٢]. ر. ك: عنوان الكلام: ص ٢٩٤.