فرهنگ نامه مرثيه سرايى و عزادارى سيد الشهداء - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٨٧ - ٣ روضة الشهداء
آنچه نظر اسماعيل پاشا را كم اعتبار مىكند، اشاره وى به مأخذ خود، وفيات الاعيان است، حال آن كه ما چنين مطلبى را در وفيات الاعيان نيافتيم و اسماعيل پاشا خود در كتاب ديگرش، ايضاح المكنون، كتاب را بدون ذكر مؤلف آن معرفى كرده است.[١]
كتابشناسان معاصر مانند سيد عبدالعزيز طباطبايى رحمه الله نيز بر اعتقادند كه اين كتاب را بر اسفرائنى بربستهاند؛ زيرا اسلوب و سبك آن با كتابهاى تأليف شده در قرن چهارم، يعنى سالهاى تدريس و تأليف اسفرائنى، همسان نيست.[٢] و نكته آخر آن كه مطالب كتاب، بدون سند و مأخذ است و گاه چنان غير معتبر و دور از عقل است[٣] كه تأليف آن را از سوى يك فقيه دانشمند، بعيد مىسازد واز اين رومحققان خبره در سيره و تاريخ امام حسين عليه السلام را به انكار آن سوق داده است.[٤]
٣. روضة الشهداء
كمال الدين حسين بن على واعظ كاشفى (م ٩١٠) مبتكر سبك قصهپردازى و پردازش پندگونه از وقايع تاريخى است. او كه سنى
[١]. ايضاح المكنون: ج ٢ ص ٦٨٥.
[٢]. ر. ك: أهل البيت فى المكتبة العربية: ص ٦٥٥.
[٣]. مانند آن كه اسب امام حسين عليه السلام به تنهائى ٢٦ سواره و ٩ اسب را كشت( ص ٥١) و ياجنگ از روز سوم محرم شروع شد و امام در همان روز سوم هزار نفر را كشت( ص ٣٦) و امورى ديگر، ر. ك: ص ٧، ٣٧، ٤١، ٤٤، ٤٨ و ...
[٤]. مانند شهيد طباطبايى كه آن را در ضعف وجعل مانند مقتل منسوب به ابو مخنف و سراسر قصه مىخواند( تحقيق درباره اول اربعين حضرت سيد الشهدا عليه السلام) و نيز محمّد ارباب در( أربعين حسينيه: ص ٢٧٢) و فضل على قزوينى در( الإمام حسين وأصحابه: ج ١ ص ١٥٠).