فرهنگ نامه مرثيه سرايى و عزادارى سيد الشهداء - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٥ - ٢ نخستين مرثيهسرايان سيد الشهدا پس از واقعه كربلا
شيون و زارى و مرثيهسرايى ام سلمه براى امام حسين عليه السلام به گونهاى بود كه به دنبال آن، مدينه يكپارچه عزادار شد:
وتَصارَخَتِ النِّساءُ مِن كُلِّ ناحِيَةٍ، حَتَّى ارتَفَعَتِ المَدينَةُ بِالرَّجَّةِ الَّتي ما سُمِعَ بِمِثلِها قَطُّ.[١]
و زنان شيون كردند تا اين كه در مدينه چنان ولولهاى شد كه تا آن زمان شنيده نشده بود.
سال ٦١ هجرى سال حزن ناميده شد[٢] و بر پايه گزارش دعائم الاسلام از امام صادق عليه السلام پس از واقعه عاشورا سه سال تمام بر آن حضرت مرثيهسرايى مىشد[٣]، همچنين طبق گزارشى ديگر، از شهادت آن حضرت تا هلاكت ابن زياد اهل بيت از عزا بيرون نيامدند:
مَا اختَضَبَت مِنَّا امرَأَةٌ، ولَا ادَّهَنَت، ولَا اكتَحَلَت، ولا رَجَّلَت، حَتّى أتانا رَأسُ عُبَيدِ اللَّهِ بنِ زِيادٍ، وما زِلنا في عَبرَةٍ بَعدَهُ.[٤]
هيچ يك از زنان ما خضاب نكرد، و روغنى استفاده نكرد و سرمه نكشيد، و شانه نزد تا اين كه سر عبيداللَّه بن زياد را برايمان آوردند، ما همواره پس از آن ماجرا گريان بوديم.
[١]. تاريخ اليعقوبى: ج ٢ ص ٢٤٥.
[٢]. مقتل الحسين، خوارزمى: ج ٢ ص ٤٠، التذكرة، قرطبى: ج ٢ ص ٤٥٣.
[٣]. دعائم الاسلام: ج ١ ص ٢٢٧.
[٤]. كامل الزيارات: ص ١٦٧ ح ٢١٩، ر. ك: التذكرة الحمدونية: ج ٩ ص ١٥٠ ش ٣٥٩؛ هنگامىكه حسينبن على عليه السلام به شهادت رسيد، در هر خانهاى در مدينهبهمدت يكسالتمام نوحهسرايى بود، و در سال دوم، در هر جمعهو در سالسوم، در دو ماهسوگوارى به پا مىشد. نيز، ر. ك: دانشنامه امام حسين عليه السلام: تداوم سوگوارى اهل بيت تا كشته شدن ابن زياد.