علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٩٦ - پژوهشی در بارۀ خطبههای جمعه و عیدین امام علی
همچنین، شیخ صدوق و سید رضی هم، فقط با ذکر قسمت نخست این خطبه، این را به امام علی نسبت دادهاند.[١] و نهایت این که محدث نوری هم، فقره اول این خطبه را به عنوان یک حدیث از جعفریات نقل کرده است.[٢]
لازم به ذکر است که، بعضی از محدثین گرامی، این خطبه را نیز مانند بعضی از خطبههای دیگر، تقطیع نمودهاند و تنها به ذکر بخش اول این خطبه بسنده کردهاند، که نقل شیخ صدوق و محدث نوری، از جمله آنهاست.
خطبه شانزدهم:
أَیهَا النَّاسُ الْمُجْتَمِعَةُ أَبْدَانهم، الْمُخْتَلِفَةُ أَهْوَاؤُهُمْ، كَلَامُكُمْ یوهِی الصُّمَّ الصِّلَابَ وَ فِعْلُكُمْ...[٣]
این خطبه در شماره بیست و نه کتاب نهجالبلاغة، ذکر گردیده و سند این خطبه را مرحوم حسینی چنین ذکر کردهاند:
هذه الخطبة من خطبه المعروفة، رواها كثیر من العلماء قبل الشریف الرضی منهم: أبو عثمان الجاحظ فی البیان و التبیین، ج ١، ص ١٧٠ و ابن قتیبة فی الامامة و السیاسة، ج ١، ص ١٥٠ و ابن عبدربه فی العقدالفرید، ج ٤، ص ٧١ و البلاذری فی أنساب الأشراف فی ترجمة علی، ص ٣٨٠ و رواها القاضی النعمان فی دعائم الإسلام ج ١، ص ٣٩١ قال: روینا عنه (یعنی علیاً) صلوات اللّه علیه، أنه خطب الناس یوم الجمعة، فحمد اللّه و اثنی علیه ثم قال: ... .[٤]
اما در رابطه با زمان صدور این خطبه، چنین میخوانیم:
پس از آن که ضحاک بن قیس از طرف معاویه در سال سی و هشت هجری، به کاروان حجاج بیت الله، حمله کرد و اموال آنان را به غارت برد، حضرت چنین فرمودهاند.[٥]
[١] . الأمالی (مفید)، ص ٢٨٠.
[٢] . همان.
[٣] . نهج البلاغة، خطبه ٢٩.
[٤] .مصادر نهج البلاغة و اسانیده، ج ١، ص ٤٢٣.
[٥] .مصباح البلاغة، ج ٢، ص ٣٦١ . از عبارت «ایضاً چنین استفاده میشود که این خطبه را دیگر محدثان نیز نقل کردهاند و مؤلّف مصباحالبلاغة هم آنها را دیده است».