از آن جا که بزرگانی چون شیخ طبرسی در مجمع البیان، سید بن طاووس در سعد السعود و آیت الله میلانی در تشیید المراجعات، نیز محققانی چون دکتر صمد عبد اللهی عابد در شماره ٤٩ فصلنامه علوم حدیث، محور دوم را موضوع بحث قرار داده‌اند، ما همت خویش را مصروف محور نخست نموده و در پی آنیم تا با مأخذ شناسی و ارزیابی سندی این دسته از روایات، شبهات وارده در این محور را بررسی نماییم.

شبهات در باره سند روایات دال بر نزول سوره هل اتی در شان اهل بیت‰

ابن جوزی،[٣] ابن کثیر،[٤] ابن تیمیه[٥] و...، برخی روایات ضعیف السند یا ضعیف الدلاله در بیان سبب نزول سوره ﴿هَلْ أَتَى٦٤٨٣٠; را محور قرار داده و با خدشه وارد ساختن بر این روایات، اصل نزول این سوره را در شأن اهل بیت‰ اسطوره‌ای ساخته و پرداخته شیعیان دانسته و همه روایات مطرح در این عرصه را موضوع و مجعول خوانده‌اند. ابن تیمیه در این باره می‌نویسد: «ان هذا الحدیث من الکذب الموضوع باتفاق أهل المعرفة بالحدیث الذی هم أئمة هذا الشأن و حکامه و قول هؤلاء هو المنقول فی هذا الباب و لهذا لم یرو هذا الحدیث فی شیء من الکتب التی یرجع إلیها... و غیرهم من العلماء الأکابر الذین لهم فی الإسلام لسان صدق و تفاسیرهم متضمنة للمنقولات التی یعتمد علیها فی التفسیر» و ابن جوزی می‌گوید: «هذا حدیث لا یشک فی وضعه».

در مقام بررسی این شبهات، بحث را در چهار محور دنبال می‌نماییم:

١. مأخذ شناسی

اگر با نگاهی منصفانه و به دور از تعصب به منابع متقدم عامه و خاصه بنگریم، در می‌یابیم که روایاتِ

[١]. الکافی، ج ٢، ص ٤٤ ـ ٤٥.

[٢]. اصول الکافی، ‌ج ٣، ص ٧٤.

[٣]. نهج البلاغة،‌کلام ١٤٠.

[٤]. ترجمه گویا و شرح فشرده‌ای بر نهج البلاغة، ج ٢، ص ١١٣ ـ‌ ١١٥.

[٥] .نهج البلاغة، حکمت ٢٠.