علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٦١ - مأخذشناسی و ارزیابی سندی اصل نزول سوره هل اتی
٩. علی بن ابراهیم
علی بن ابراهیم از روات ثقه و بزرگان امامیه است که در حق او چنین گفتهاند:
ثقه فی الحدیث ثبت معتمد.[١]
١٠. ابراهیم بن هاشم قمی
وی در اصل، کوفی و از رجال کامل الزیارات است که به قم مهاجرت نمود و ٦٤١٤ حدیث از احادیث کتب اربعه، از وی روایت شده است.[٢] رجال شناسان در وصف وی چنین گفتهاند:
انه اول من نشر حدیث الکوفیین بقم، له کتب.[٣]
سید بحر العلوم در بارۀ وجه دلالت این عبارت بر وثاقت ابراهیم این گونه مینویسد:
با توجه به سیره مکتب حدیثی قم در پذیرش اخبار و تسریع آن در جرح و سخت گیری آن در تعدیل راویان معلوم میگردد که اگر ابراهیم بن هاشم در نزد محدثان قم ثقه نبود، حدیثش را نپذیرفته و او را طرد میکردند.
لذا توصیف وی با عبارت: «اول من نشر حدیث الکوفیین بقم»، از جایگاه و شخصیت والای او حکایت میکند.[٤] از همین روست که میرداماد نیز، توصیف ابراهیم بن هاشم را به عنوان نخستین نشر دهنده حدیث کوفیان در قم، نشانه حسن و مقبولیت نامبرده دانسته است.[٥]
١١. ابو القاسم حسین بن روح بن ابی بحر النوبختی
وی سومین سفیر از سفرای چهارگانه حضرت بقیه الله(عج) در غیبت صغری است. شیخ طوسی در کتاب غیبت، درباره او چنین مینگارد:
کان من اعقل الناس عند المخالف و الموافق.[٦]
[١]. رجال ابن داوود، ص ١٣٥.
[٢]. رجال النجاشی، ص ٤٠٣.
[٣]. رجال النجاشی، ص ١٦.
[٤]. رجال النجاشی، ص٤٠٠.
[٥]. به عنوان مثال، ذهبی مینویسد: « الشیخ المفید: عالم الرافضة ، صاحب التصانیف ، الشیخ المفید ، واسمه : محمد ابن محمد بن النعمان، البغدادی الشیعی، ویعرف بابن المعلم . كان صاحب فنون وبحوث وكلام، واعتزال وأدب ذكره ابن أبی طی فی "تاریخ الامامیة" فأطنب وأسهب ، وقال : كان أوحد فی جمیع فنون العلم : الاصلین، والفقه، والاخبار، ومعرفة الرجال، والتفسیر، والنحو، والشعر . وكان یناظر أهل كل عقیدة مع العظمة فی الدولة البویهیة، والرتبة الجسیمة عند الخلفاء، وكان قوی النفس، كثیر البر، عظیم الخشوع، كثیر الصلاة والصوم، یلبس الخشن من الثیاب، وكان مدیما للمطالعة والتعلیم، ومن أحفظ الناس، قیل : إنه ما ترک للمخالفین كتاباً إلا وحفظه، وبهذا قدر على حل شبه القوم، وكان من أحرص الناس على التعلیم...» (سیر اعلام النبلاء، ج ١٧، ص ٣٤٤).
[٦]. الغیبة، ج ١، ص ٣٩٤.