علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥٨ - مأخذشناسی و ارزیابی سندی اصل نزول سوره هل اتی
عن أبی محمد الحسن بن علی العسکری، عن أبیه صلوات الله علیهما: ... السلام علیک یا امیرالمؤمنین ... انت مطعم الطعام علی حبه مسکیناً و یتیماً و اسیراً لوجه الله لا ترید منهم جزاًء و لا شکوراً، و فیک انزل الله تعالی: «و یوثرون علی انفسهم و لو کان بهم خصاصه و من یوق شح نفسه فاولئک هم المفلحون...».[١]
توصیف رجال شناختی هر یک از رجال سند این روایت به شرح ذیل است:
١. ابو عبد الله بن المشهدی
نویسندۀمزار کبیر ابو عبد الله محمد بن جعفر بن علی المشهدی الحائری، معروف به ابن المشهدی از بزرگان علمای شیعه در قرن ششم است و کتاب مزار از قدیمیترین منابع ادعیه و زیارات است که سید رضی الدین علی بن طاووس در کتاب مصباح الزائرو برادرش سید عبد الکریم بن طاووس در کتابفرحة الغری به آن سخت اعتماد نموده و روایات زیادی را از آن نقل نمودهاند.
نیز از متأخران، علامۀ مجلسی در بحار الانوار بدان اعتماد نموده و آن را مزار کبیر نامیده است. علوّ مرتبت و رفعت منزلت این عالم فرزانه در علم و عمل، از تعظیم و تکریم دانشوران بزرگ شیعه نسبت به وی کاملاً روشن میگردد. شیخ حر عاملی در وصف او گفته است:
کان فاضلاً محدثا صدوقاً له کتب یروی عن شاذان... .[٢]
شهید اول نیز، در اجازه خویش به شیخ شمس الدین، از ابن مشهدی این گونه یاد میکند:
الشیخ الإمام السعید ابو عبد الله بن المشهدی.[٣]
از اجازه شیخ حسن صاحب معالم، فرزند شیخ زینالدین شهید ثانی ـ که شخصیتی است نقّاد و کتاب مهم منتقی الجمان را در تفکیک حدیث شیعه به انواع صحیح، ضعیف و... نگاشته است ـ چنین بر میآید که ابن مشهدی کتابهای متعددی داشته است. متن بیان وی در این خصوص چنین است:
و بالاسناد عن الشیخ نجیب الدین محمد عن الشیخ السعید ابی عبد الله محمد بن جعفر المشهدی الحائری جمیع کتبه و روایاته.[٤]
ملاحظه میشود که در این اجازه از همه مصنفات و منقولات روایی ابن مشهدی سخن رفته است. افزون بر این، از اجازه مزبور چنین استفاده میشود که مؤلف مزار کبیر در همان سنین جوانی اهل علم و فضل بوده است؛ زیرا شیخ حسن از نجم الدین بن نما و او از پدرش چنین نقل میکند که ابن مشهدی کتاب شریف المقنعه اثر شیخ مفید را پیش از بیست سالگی بر ابی منصور محمد بن حسن بن منصور
[١]. المزار، ص٢٦٤.
[٢]. امل الامل، ج ٢، ص ٢٥٣.
[٣]. بحار الانوار، ج ١٠٤، ص ١٩٧.
[٤]. همان، ج ١٠٦، ص ٢١.