صحيفه امام - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤١١ - عدم امكان زوال حوزه

- صلى اللَّه عليه و آله و سلم- را فاتح و غالب به مكه برگردانيد شما را به اين حوزه‌ها بازگرداند و روزى برسد كه نجف بيش از حالا قوى باشد. ما اطمينان داريم كه دير يا زود حوزه علميه به حال اول خود بازمى‌گردد و شما ان شاء اللَّه اگر به وظايف دينى و علمى خود عمل كرديد باز به نجف برمى‌گرديد.

وظيفه طلاب‌

بار علمْ بار سنگينى است كه به عهده شماست. آن طور نيست كه تنها وظيفه شما تحصيل مشتى الفاظ و مفاهيم باشد بلكه حفظ اسلام و احكام اسلام است كه به شما سپرده شده و شما امين وحى الهى هستيد، و بايد در ضمن تحصيل علم مشغول تهذيب نفس هم باشيد و چنانكه غير را تبليغ مى‌كنيد نفس خود را هم اصلاح نماييد. وظايف خود را فراموش نكنيد؛ با هم صلح و صفا داشته باشيد، دسته‌بندى و اختلافات را كنار بگذاريد، با هم برادر باشيد، با روح واحد و صفاى باطن براى اسلام كار كنيد. شما اهل علم هستيد و همه از يك ريشه، و ورق‌ [١] يك شجره مى‌باشيد و اگر شما به عهد خود وفا كنيد، خداى تعالى هم وفاى به عهد خواهد كرد و شما را به حوزه‌ها باز گردانيد، و ان شاء اللَّه باز در اينجا يكديگر را ملاقات مى‌كنيم. و اگر من كه روزهاى آخر عمرم را مى‌گذرانم در ميان شما نبودم، شما هستيد و بار ديگر در اينجا مجتمع خواهيد شد.

عدم امكان زوال حوزه‌

در هر صورت مسئله زوال حوزه در كار نيست؛ حوزه سر جايش باقى خواهد بود. و صرف نظر از جنبه‌هاى معنوى و الهى، اصولًا از نظر موازين طبيعى هم زوال حوزه‌هاى علميه ممكن نيست؛ زيرا حوزه‌ها مورد توجه تمام مسلمين بخصوص شيعه مى‌باشد و پشتوانه آن، ملتها هستند، و آنچه ملتها پشتيبان آن باشند دولتها نمى‌توانند با آن مبارزه كنند. دولتها زودگذرند و عمرشان كوتاه است. پشتوانه نجف، ملتهاى بزرگند و از اين جهت محفوظ خواهد بود. اكنون در حوزه‌هاى ما محصلين افغانى، پاكستانى،

[١] برگ.