آغاز حیات میرود تا آن را با اراده خداوند مربوط کند مولود همین فکر یهودی است. این فکر یهودی تدریجا شیوع پیدا کرد و همه جا را گرفت و متأسفانه متکلمین اسلامی هم تحت تأثیر همین فکر یهودی قرار گرفتند.

و البته همان طوری که قبلًا اشاره شد، در طرز تعلیم قرآنی «آن» دخالتی ندارد.

* قبلًا اشاره کردیم که در زمان ما این مسئله مطرح است که آیا بشر قادر خواهد بود که موجود زنده بسازد؟ آیا خواهد توانست که مثلًا نطفه مصنوعی انسان بسازد که پس از قرار گرفتن در رحم یا محیط مناسب دیگری به صورت یک انسان کامل درآید؟ و گفتیم که یک دسته الهیون که طرز تفکرشان در رابطه حیات با اراده خداوند، متوجه موارد استثنائی و آغاز پیدایش حیات است جداً منکر این مطلب میباشند. ولی روی طرز تعلیمی که ما از قرآن میگیریم باید گفت مانعی ندارد. این مسئله محتاج به توضیح است و از دو جنبه باید مورد نظر قرار گیرد:

یکی از این نظر که پیچیدگی ساختمان موجود زنده چه اندازه است و آیا بشر روزی خواهد توانست به تمام رموز و اسراری که در ترکیب مادی اجزاء یک سلول زنده به کار رفته پی ببرد و قانون طبیعی به وجود آمدن یک سلول زنده را کشف کند و یا هرگز نخواهد توانست و هرگز به رمز این قانون پی نخواهد برد؟ از این نظر ما به هیچ وجه نمیتوانیم اظهار نظر بکنیم زیرا خارج از صلاحیت ماست. آن مقداری که اهل فن گفته و میگویند این است که: «چیزی که از خلقت زمین و سیارات و منظومههای شمسی و از همه کائنات بالاتر و مهمتر است ماده «پروتوپلاسم» است».

نظر دیگر اینکه آیا اگر بشر روزی موفق شد و قانون خلقت جانداران را کشف کرد- همان طوری که بسیاری از قوانین دیگر موجودات را کشف کرده- و تمام شرایط و اجزاء مادی ترکیب موجود زنده را به دست آورد و عیناً نظیر ماده زنده طبیعی را ساخت، آیا آن موجود مصنوعی حیات پیدا میکند یا نمیکند؟. جواب این سؤال این است که: قطعا حیات پیدا میکند، زیرا محال است که شرایط وجود یک افاضه کاملا فراهم شود و آن افاضه تحقق پیدا نکند. مگر نه این است که ذات احدیت، صمد و کامل مطلق و فیاض علی الاطلاق است؟ مگر نه این است که واجب الوجود بالذات