و فارسی گوی، رایج بوده، اختصاص به حافظ ندارد، قرنها قبل از حافظ بوده و خودشان هم در جاهای دیگر تصریح میکردهاند که این کلمات، رمز و اصطلاح است و ما از اینها یک معانی خاصی در نظر داریم. این نه به حافظ اختصاص دارد، نه به قرن حافظ و نه به زبان فارسی، که اگر ما بخواهیم دنبال این مطلب را بگیریم خیلی دنباله پیدا میکند؛ من همان قدر که شما بدانید این مطلب به حافظ و قرن حافظ و زبان فارسی اختصاص ندارد برای شما عرض میکنم تا مطلب برایتان قطعی و یقینی بشود.

محیی الدین عربی، پدر عرفان اسلامی

قبلًا هم عرض کردیم که یکی از عرفایی که الهام دهنده همه نوابغ عرفانی است که از قرن هفتم به بعد آمدهاند، محیی الدین عربی است. محیی الدین عربی خواه ناخواه پدر عرفان اسلامی است و او بود که تحول عظیم در عرفان اسلامی به وجود آورد.

(در یکی از بحثهای آینده، در عرفان نظری که بحث میکنیم، قسمتی از آنها را عرض خواهیم کرد). عرفای بعد از او همه از او الهام گرفتهاند. مولوی، حافظ، شبستری و امثال اینها شاگردان مکتب محیی الدیناند بدون شک. محیی الدین شعر هم میگفته و بعضی شعرهایش هم خیلی عالی است نه همه. اصلًا او یک آدمی است که همانطور که ما مولوی را میگوییم در قالب شعر نمیگنجد او باز بیشتر در قالب شعر نمیگنجد؛ یک چنین آدم عجیبی است. از جمله یک کتابی، یک عده اشعاری دارد به نام ترجمان الاشواق که خودش همانها را شرح کرده به نام ذخائر الاعلاق و چاپ شده و در دست است. این اشعار همه اشعار عاشقانه است و با اینکه خودش تصریح میکند که او برخوردی هم با یک خانم عارفهای در مکه داشته- که داستانش را در مقدمه آن کتاب و در شرح حال او نقل کردهاند- و آن زن شاگردش بوده و خودش هم در ابتدا تصریح