عرفان حافظ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢١ - نظام احسن

نظامهای ممکن میدانند، نه از آن راه وارد میشوند که فلاسفه و فیلسوفان وارد شدهاند چون فلاسفه بیشتر از راه خود عالم وارد میشوند یعنی نفس نظام عالم را نگاه میکنند و بعد با تحلیلهایی که میکنند به این نتیجه میرسند که نظام موجود نظام احسن است. البته فلاسفه از راه برهان لمّی هم وارد شدهاند که در مثل اسفار هست یعنی از راه اینکه خداوند متعال کمال مطلق و خیر مطلق و جمال مطلق است و آنچه از او پدید میآید ممکن نیست غیر اینکه حداکثر کمال ممکن را داشته باشد، ولی عرفا اساساً حرفشان همین است. آنها در خلقت، تعبیر به علت و معلول و حتی نظام و این حرفها نمیکنند، سخنشان سخن تجلی است. در نظر عارف تمام هستی و تمام جهان یک جلوه حق است: