آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٣ - نظام نزول باران

مرحله بعد رُکام یعنی متراکم شود. اصلًا خود این بیان نشان میدهد بارانی که میخواهد نازل شود، یک نظامی در این جوّ طی میشود، بادی باید باشد و ... و در بسیاری از تعبیرات قرآن، کلمه «تصریف ریاح» (گرداندن باد) دارد. این را هم دلیل دیگری گرفتهاند [بر اعجاز قرآن،] چون انسان به حسب دید ظاهرش خیال میکند که حرکت باد حرکت افقی است یعنی همین طور روی سطح زمینْ مستقیم حرکت میکند، ولی امروز ثابت شده که حرکت اصلی باد همیشه دوری است، میگردد و میچرخد، و البته ریشه همه اینها اختلاف میزان گرما و سرمای هواهاست، هوای گرم سبکتر است و هوای سرد سنگینتر، ریشهای در نور خورشید دارد و ریشههای دیگری- گفتهاند- در بیرون جوّ دارد، ولی به هرحال حرکت باد همان حرکت تصریفی است یعنی به صورت گردش و چرخش است.بعد از اینها میفرماید:فَتَرَی الْوَدْقَ یخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ دانههای باران را میبینی که از لابهلا بیرون آمد. این در آیه سوره روم.

در آیه سوره نور هم همان تعبیرات با یک اختلافی ذکر شده. در اینجا ذکر باد نیامده است، همین قدر میگوید:الَمْ تَرَ انَّ اللَّهَ یزْجی سَحاباً آیا نمیبینی که خدا آرام آرام ابرها را میراند؟ در آنجا فرمود: باد را فرستاد برای راندن ابرها، اینجا میگوید:

خدا [ابرها را] میراند. خود این یک نکتهای است و آن نکته این است که قرآن هرچه را که به خدا نسبت میدهد به معنی نفی اسباب و وسائط نیست، به معنی این است که همه اسباب به اراده او میچرخد. پس اگر یک جا میگوید: باد را میفرستد و این باد ابر را میراند و یک جا میگوید: خدا ابر را میراند، این تناقض نیست؛ آنجا هم که باد میراند خدا میراند، چون باد هم چیزی نیست جز یک سبب و وسیلهای که خدای متعال او را خلق کرده و آفریده.