آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٤ - تسبیح و تحمید موجودات

حال ما اول باید ببینیم اصلًا قرآن چنین حرفی را میزند یا نمیزند. ابتدا آیات را میخوانیم. بعد ببینیم بشر به حسب عقل و فهم و عرفان خودش چقدر توانسته خود را به این منطق قرآن نزدیک کند. پس ما دو مرحله داریم: یکی این که آیا قرآن چنین مطلبی را بیان کرده یا نکرده است. دوم این که بشر در تلاش و تکاپوی خودش چقدر خود را به این حقیقت نزدیک کرده است.

قرآن این مطلب را با عبارات مختلف در جاهای مختلف گفته است. من مقداری را که در نظر دارم و حفظ هستم برایتان عرض میکنم. یکی در سوره بنیاسرائیل است که شاید از همه جا عامتر و صریحتر بیان فرموده است؛ میفرماید:

وَ انْ مِنْ شَیءٍ الّا یسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لکنْ لا تَفْقَهونَ تَسْبیحَهُمْ [١] هیچ چیزی نیست (انْ مِنْ شَیءٍ یعنی ما مِنْ شَیءٍ) مگر آن که خدا را تسبیح مقرون به حمد میکند، ولی شما تسبیح آنها را نمیفهمید؛ یعنی نگو من گوشم را که پای این چوب یا سیمان یا درخت و همین طور ذرات بدن خودم میگذارم نمیشنوم که او خدا را تسبیح میکند. طبق گفته قرآن هر سلول از سلولهای پوست و گوشت و استخوان و خون من و هر مویی از موهای بدن من دائماً در تسبیح حق تعالی است، در حالی که من نمیشنوم. قرآن میگوید بله، شما نمیشنوید؛ و بلکه «نمیفهمید» تعبیر میکند؛ نمیگوید «لا تَسْمَعونَ»، میگوید: «وَ لکنْ لا تَفْقَهُونَ» و میان ایندو فرق است. اگر «لاتَسْمَعونَ» باشد [یعنی] ممکن است ما بفهمیم چنین چیزی هست ولی نمیشنویم. مثل این که ما الآن میفهمیم که در این فضا امواج رادیویی از ایستگاههای مختلف رادیویی دنیا هست ولی نمیشنویم. اما قرآن میگوید «ولی این مطلب را نمیفهمید»؛ نه تنها

[١]. اسراء/ ٤٤.