جامع المسائل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٧٠ - حريم

حق ندارند بدون اجازه صاحبان آن املاك، مسير آب مذكور را تغيير دهند، و يا اينكه از آن آب به مقدارى بردارند كه از حاجت اهالى سابق كم بماند.

سؤال ١٤٠٤: فرموده‌ايد كه حريم ده را كسى مالك نمى‌شود. بنابراين اكثر دهات و قصبات كه اول كوچك بوده و به تدريج زمينهاى اطراف آنها را كه موات بوده گرفته و خانه ساخته‌اند.

همچنين فعلا زمينهاى مواتى كه متصل به ديوار دهات و قصبات است و بلامانع است مى‌گيرند و خانه مى‌سازند، آيا متصرفان حريم، مالك اينگونه زمينها شده‌اند؟ يا اينكه غصب است يا حكم ديگرى دارد؟

جواب: اگر قبل از احداث قريه، مزرعه احداث شده و قريه در زمين محياة ايجاد شده است، قريه حريم ندارد. و چنانچه در اراضى موات احداث شده باشد حريم دارد. و نبايد در حريم خانه بسازند و مى‌توانند به مقدار حريم رها كنند و بعد از آن خانه بنا كنند و اگر در حريم بسازند، حكم غصب را دارد.

سؤال ١٤٠٥: نظريه حضرت عالى در مورد زمينهاى موات تحجيرشده اطراف روستاها چيست؟ آيا تحجيركنندگان مى‌توانند زمينهاى مزبور را احياى كنند؟ و تصرف آنها در زمينهاى مزبور جايز است يا خير؟ و در ضمن آيا معامله زمينهاى تحجيرشده‌اى كه خريدوفروش شده‌اند، صحيح است يا باطل‌

جواب: اگر زمين موات بالاصل بوده و حريم نبوده، با وجود شرايط تحجير آن صحيح است و تحجيركننده مى‌تواند آن را احيا كند، و يا حق تحجير خود را در مقابل عوض منتقل به ديگرى كند.