جامع المسائل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٩٣ - سرمايه كسب

را بپردازد نتواند با بقيه آن امرار معاش كند، كه در اين صورت خمس ندارد. ولى اگر تمكن پيدا كرد يا سرمايه را فروخت، بايد خمس آن را پرداخت كند.

سؤال ٧٦٥: اين جانب مقدارى سهام خريدارى كرده‌ام و خمس آنها را نيز پرداخته‌ام، حال اگر بخواهم اين سهام را چند سال نگهدارى كنم، آيا خمس ترقى قيمت آن را همه‌ساله بايد بپردازم يا پس از فروش آنها؟

جواب: در صورت افزايش قيمت، بايد خمس مقدار اضافه شده در هر سال را در همان سال بپردازيد.

سؤال ٧٦٦: اشخاصى كه شغل آنها طلافروشى و زرگرى است گاهى ممكن است مثلا در اول سال يك كيلوگرم طلا دارند ولى در آخر سال به جهت افزايش بى‌رويه قيمت، مقدار طلاى آنها به نيم كيلوگرم رسيده ولى قيمت آن نسبت به يك كيلوگرم اول سال بيشتر است و اگر به همين ترتيب چند سال بگذرد سرمايه از بين رفته و چيزى به عنوان موجودى ندارند.

آيا اين افراد مى‌توانند مقدارى طلا را سرمايه خود قرار دهند و ميزان در سود و زيان را بر اساس خود طلا محاسبه كنند، بدون اينكه به قيمت كارى داشته باشند؟

جواب: اوّلا اين سؤال تنها در مورد طلافروشى مطرح نيست، بلكه در مورد ساير تجّار و كسبه نيز مطرح است و ثانيا معيار در وجوب خمس، قيمت و ثروت است نه وزن و مقدار و ثالثا ترقى قيمت هر چند ممكن است موجب كم شدن سرمايه از نظر وزن بشود ولى هيچ‌گاه منجر به از بين رفتن آن نمى‌شود بنابراين در مفروض سؤال، شخص بايد خمس زايد را بپردازد.

سؤال ٧٦٧: شغل اين جانب كاسبى است و داراى سال خمسى مى‌باشم، سال گذشته حدود يكصد گونى برنج داشتم كه سرمايه كسبم بوده و آن را نيز تخميس كرده‌ام، امسال قيمت برنج افزايش يافته و موجب شده است كه سرمايه كسب من به مقدار دوازده گونى كاهش پيدا كند، آيا خمس بدهكارم؟

جواب: ملاك و معيار در باب خمس، قيمت و ثروت است نه وزن و مقدار.

بنابراين هر مقدار بر قيمت برنجها افزوده شده خمس دارد. هر چند كه به حسب‌