جامع المسائل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٣٧ - تصرفات مريض

جميع مايملك خود را به همسرش فروخته است كه در نتيجه، ورثه شرعى او از ارث محروم شده‌اند، مستدعى است بفرماييد:

١- آيا اين معامله صحت شرعى دارد يا خير؟

٢- اگر معامله صورى باشد، صحيح است يا خير؟

٣- اگر احتمال اجبار در معامله باشد، حكم آن چيست؟

٤- اگر احتمال قصد ضرر زدن به ورثه باشد، حكم آن چيست؟

جواب: معامله در مرض موت، در صورتى كه واجد شرايط مذكور در مسأله ٢١٤٢ و ٢١٥١ توضيح المسائل باشد، صحيح است. و تا احراز صورى بودن يا اجبارى بودن آن نشود، محكوم به صحت است. و نيز احتمال قصد ضرر زدن به ورثه، مانع از حكم به صحت نمى‌شود.

سؤال ١٢٩١: شخصى در زمان حيات خويش حقوق تنها وارث خود را كه خواهرش بوده، بعنوان مصالحه از او سلب كرده، كه با پرداختن مبلغ ١٤٠٠٠ تومان به مشار اليها، هيچ‌گونه حقى نسبت به ارث برادر خود، بعد از وفات وى نداشته باشد. و جميع مايملك خود را به همسر خويش صلح كرده است. اين صلح و مصالحه دو سال قبل از فوت مشار اليه و در حالت مرضى بوده است كه منجر به وفات وى شده است. آيا اين صلح و مصالحه صحيح است و مانع ارث مى‌شود يا خير؟

جواب: اقوى صحت صلحى است كه در مرض موت واقع شده. و اگر صلح مورد سؤال ساير شرايطى را كه در توضيح المسائل مسأله ٢٢٢٣ بيان شده دارا بوده است، نافذ و صحيح است. و در فرض سؤال، با صحت صلح مايملك به همسر، مالى باقى نمى‌ماند كه به خواهر ارث برسد.

سؤال ١٢٩٢: شخصى در مرضى كه منجر به موت وى شده است، منزل مسكونى خود را به نوه‌هايش مصالحه كرده، و زمين زراعتى خود را فروخته است. آيا اين تصرفات جايز است؟

جواب: بلى، اظهر اين است كه معامله و فروش و مصالحه انسان، در مرضى كه به آن مرض از دنيا مى‌رود، صحيح است. اگر چه مازاد بر ثلث باشد.