مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠ - ٨- بينش دقيق پيامبر در آئين نبرد
برخى از متخصّصين امور نظامى كه اخيراً روى كارهاى نظامى و سياسى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم مطالعه كردهاند به وضوح نشان دادهاند كه پيامبر بزرگ اسلام صلى الله عليه و آله و سلم در آئين نبرد نيز بينش فوق العادهاى داشته است؛ و با برداشتهاى دانش نظامى، ثابت كردهاند كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم فرمانده بزرگ اسلام، حتّى در روش نبرد نيز همتا و مانند ندارد؛ و اگر ما به ديده عبرت در وظايفى كه او در آن موقعيّت دشوار، با وسائل مادّى اندكى كه در مقايسه با نيروى دشمنانش در اختيار داشت، بنگريم، به عظمت كارهاى او پى خواهيم برد.
فى المثل يكى از فرماندهان عرب در كتاب خود درباره استفاده پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم از شيوههاى جنگ روانى چنين مىنويسد:
«پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم از شيوههاى جنگ روانى در بزرگترين نبردها و غزوات خويش سود مىجست تا آنجا كه خود مىفرمود:، من با ايجاد رعب و ترس، پيروزى يافتم!،؛ در فتح مكّه نقش جنگ روانى در تحقّق پيروزى بر دشمن، بدون بهرهگيرى از سلاح و بدون خونريزى، به وضوح بر ما متجلّى مىگردد!» [١]
خلاصه، از اين ريزهكاريها و روشهاى دقيق و حساب شدهاى كه از ظرافت خاصّى برخوردار و با شهامت و شجاعت و قاطعيّت فوق العادهاى آميخته بود، در برنامه زندگى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم فراوان است كه از «مديريّت بىنظير و فرماندهى عظيم» او حكايت مىكند.
به خواست خدا، در بخشهاى آينده، نكات فراوانى از اين قبيل را از نظر مىگذرانيم. امّا فعلًا هدف تنها روشن ساختن اين حقيقت است كه براى ما مسلمانان، يكى از غنىترين منابع، براى مطالعه مسائل مربوط به «مديريّت» و «فرماندهى»، دقّت و مطالعه تحليل گرانه در تاريخ زندگى پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله و سلم و اميرالمؤمنين
[١]- پيامبر و آئين نبرد، ترجمه فارسى ص ٥١٥ و ٥١٦.