مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٨ - ٤- صفات و شرايط مديران و فرماندهان اسلامى

سؤال انگيز بود؛ و كمتر موردى در گزينشهاى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم شبيه آن پيدا مى‌شد كه براى مركز بسيار حسّاسى همچون مكّه فرد بسيار جوانى را انتخاب كند، با يك جمله به تمام سؤالاتى كه در اذهان مطرح بود پاسخ داد، رو به سوى «عَتَّاب» كرده فرمود:

«يا عَتَّابُ تَدْرى‌ عَلى‌ مَنِ اسْتَعْمَلْتُكَ؟ اسْتَعْمَلتُكَ عَلى‌ أَهْلِ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ! وَلَوْأَعْلَمُ لَهُمْ خَيْراً مِنْكَ اسْتَعْمَلْتُهُ عَلَيْهِمْ؛

اى عَتّاب آيا مى‌دانى تو را براى چه به اين مقام برگزيدم؟ و بر كدام قوم فرمانروا كردم؟ تو را فرماندار «اهل اللّه» عزّوجل (اهل حرم خدا و ساكنان مكّه) نمودم؛ و اگر در ميان مسلمانان كسى را براى اين مقام «شايسته‌تر» از تو مى‌يافتم، اين كار را به او مى‌سپردم!» [١]

باز در همين زمينه، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم به صورت يك دستور كلّى مى‌فرمايد:

«مَنْ وَلَّى مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمينَ شَيْئاً فَوَلَّى رَجُلًا وَهُوَ يَجِدُ مَنْ هُوَ أَصْلَحُ لِلْمُسْلِمينَ مِنْهُ فَقَدْ خانَ اللّهَ وَرَسُولَهُ؛

كسى كه چيزى از امور مسلمين را بر عهده گيرد، سپس فردى را عهده‌دار كار مهمّى كند، در حالى كه فرد اصلح از او را مى‌يابد، خيانت به خدا و رسول او كرده است!» [٢]

و نيز در حديث ديگرى از آن حضرت آمده است:

«مَنْ قَلَّدَ رَجُلًا عَلى‌ عِصابَةٍ وَهُوَ يَجِدُ فى‌ تِلْكَ الْعِصابَةِ أَرْضى‌ مِنْهُ فَقَدْ خانَ اللّهَ وَخانَ رَسُولَهُ وَخانَ الْمُؤمِنينَ؛

كسى كه كار گروهى را بر عهده كسى بگذارد كه در ميان آن گروه فردى از او شايسته‌تر پيدا مى‌شود، خيانت به خدا و رسول خدا و مؤمنين كرده است!». [٣]

[١]- اسد الغابة، ج ٣، ص ٣٨٥.

[٢]- السيّاسة الشّرعية، ص ٧١٦.

[٣]- السيّاسة الشّرعية، ص ٧١٦.