مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٩ - ويژگيهاى پنجگانه فرمانده بزرگ اسلام پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم در قرآن مجيد

طبق اين بيان، هيچ مدير و فرمانده اسلامى نمى‌تواند از اين صفات پنجگانه خالى باشد.

١- او بايد از ميان همان مردم برخيزد كه رهبرى آنها را بر عهده دارد تا دردها و نيازها و مشكلات آنها را بخوبى درك كند.

اين كه مى‌بينيم بسيارى از مديريّتها به ناكامى مى‌كشد، يك دليلش همين است كه بافت وجود مدير و فرمانده، با بافت وجود كسانى كه تحت مديريّت و فرماندهى او هستند بكلّى متفاوت است؛ لذا درست يكديگر را درك نمى‌كنند، و آن پيوند و همبستگى كه ميان «پيشوا» و «پيرو»، و «فرمانده» و «تحت فرماندهى» لازم است در ميان آنها حاصل نمى‌شود.

٢- دلسوز بودن يكى ديگر از شرايط لازم براى مديريّت است؛ آنها كه تنها با مقرّرات ادارى و ضوابط و قوانين كار مى‌كنند و تمام همّشان اين است كه فقط وظايف ادارى را انجام دهند و حاضر نيستند قدمى از آن فراتر بگذارند، قطعاً مديران و فرماندهانى ناموفّقند.

در اين آيه از ويژگيهاى پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم اين را مى‌شمرد كه ناراحتيهاى شما بر او سخت گران است، و از رنجهاى شما رنج مى‌برد.

٣- عشق و علاقه به كار خود، كه در آيه فوق از آن تعبير به «حَريصٌ عَلَيْكُمْ» شده است، و اشاره به عشق شديد و علاقه فوق العاده پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم نسبت به هدايت مردم است نيز از شرايط اساسى مديريّت و فرماندهى محسوب مى‌شود.

مديرى كه «عاشق» كار خود نيست، هرگز كار چشمگيرى انجام نخواهد داد، و «فرماندهى» كه به برنامه خود عشق نمى‌ورزد هرگز پيروزى بزرگى به دست نخواهد آورد؛ و از اينجا روشن مى‌شود كه مسأله مديريّت بيش از آنچه جنبه‌هاى ظاهرى دارد، نيازمند به ريشه‌هاى معنوى است كه شخص «مدير» و «فرمانده» را براى كار خود بسازد و آماده كند.

٤ و ٥- مدير بايد نسبت به نفرات تحت اداره خود هم «رؤوف» باشد، و هم «رحيم».