مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٨ - آفت بزرگ در گزينشها!
كه اين گونه همكاران نالايق، علاوه بر اين كه آفت خطرناكى براى روند هر اداره و تشكيلاتى هستند، و مديران خود را در حالت غفلت و بىخبرى محض نگاه مىدارند، رابطه آنها را از واقعيّتهاى عينى قطع مىكنند؛ گاه «كاه» را «كوه» و «كوه» را در نظرشان «كاه» جلوه مىدهند؛ گاهى حتّى كاهِ نبوده را كوه مىكنند!
از اينجاست كه مولاى متّقيان على عليه السلام پيروان خود را شديداً از اين كار برحذر مىدارد؛ در خطبهاى كه در حضور بيش از پنجاه هزار نفر بعد از جنگ صفيّن ايراد كرد، فرمود:
«فَلاتُكَلِّمُونى بِما تُكَلَّمْ بِهِ الْجَبابِرَةُ، وَلاتَتَحَفَّظُوا مِنّى بِما يُتَحَفَّظُ بِهِ عِنْدَ أَهْلِ الْبادِرَةِ، وَلاتُخالِطُونى بِالْمُصانَعَةِ، وَلاتَظُنُّوا بى اسْتِثْقالًا فى حَقٍّ قيلَ لى، وَلاالْتِماسَ إِعْظامٍ لِنَفْسى، فَإِنَّهُ مَنِ اسْتَثْقَلَ الْحَقَّ أَنْ يُقالَ لَهُ أَوِ الْعَدْلَ أَنْ يُعْرَضَ عَلَيْهِ، كانَ الْعَمَلُ بِهِما أَثْقَلَ عَلَيْهِ. فَلاتَكُفُّوا عَنْ مَقالَةٍ بِحَقٍّ، أَوْ مَشُورَةٍ بِعَدْلٍ ...؛
با من آنطور كه با جبّاران و زمامداران ستمگر سخن مىگويند، سخن نگوئيد!
القاب پر طنطنه برايم به كار نبريد!
آن ملاحظه كاريها و موافقتهاى مصلحتى كه در برابر مستبدّان اظهار مىدارند، در برابر من اظهار مداريد!
با من با ظاهر سازى برخورد نكنيد!
هر كس كه گفتن حق يا پيشنهاد عدل بر او سنگين باشد، عمل به آن بر او سنگينتر است!
بنابر اين، از سخن حق يا مشورت به عدل در برابر من هيچ گاه خوددارى نكنيد!» [١]
امام عليه السلام در اين خطبه بسيار پر محتوا دستوراتى بدين شرح براى رفتار مردم با آن حضرت داده است:
١- او را با عناوين و القاب پر طنطنه كه در مورد جبّاران به كار مىبرند ياد نكنند!
٢- در ملاقات با آن حضرت، خيال نكنند كه او يك پادشاه است، و به سبب آن
[١]- نهج البلاغه، قسمت نامهها، نامه شماره ٣٣.