اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٧٦٩ - الهیار صالح ١٦ الهیار صالح رهبر جبهه ملی

است. اگرچه نه حزب ایران و نه جبهه ملی هنوز ممنوع اعلام نشده اند، ولی فعالیتهای هر دو به وسیله دولت

دقیقا مراقبت می شود. صالح و بیشتر شخصیتهای برجسته جبهه ملی از دی ١٣٤١ تا شهریور ٤٢ به خاطر

مبارزه ضد رفراندوم زندانی شدند.

صالح که چهارمین نفر از ٨ پسر یک خانواده معروف می باشد در ١٢٧٦ در منطقه کاشان متولد شد. او

در کالج آمریکایی تهران تحصیل کرد، جائی که به علاوه زبان مادری فارسی، فراگرفت چگونه به انگلیسی

روان و تا حدودی فرانسه صحبت کند. اولین شغلش مترجمی در هیئت نمایندگی ایالات متحده در تهران

بود.

در ١٣٠٦ او از استعدادش در اداره دولت بهره جست و پس از گرفتن مقامهای مختلف در وزارت

دادگستری در ١٣١٢ وی رئیس انحصارات در وزارت دارائی شد. در ١٣١٦ به سمت ریاست کل

وزارتخانه منصوب شد در سال بعد با یک هیئت اقتصادی به مسکو فرستاده شد. در ١٣١٩ وی به عنوان

رئیس یک هیئت نمایندگی برای مذاکره در مورد یک موافقتنامه بازرگانی دو جانبه به واشگنتن آمده در

١٣٢١ وی اولین مقام کابینه را به عنوان وزیر دارائی احمد قوام به دست آورد و بعدا در همان سال رئیس

هیئت مدیره بانک رهنی ایران شد. در آبان ١٣٤١ او به عنوان یک نماینده بازرگانی رسمی به هند فرستاده

شد. در ماه اردیبهشت ١٣٢٢ او به وزارت دادگستری منصوب شد، پستی که وی در ماه اردیبهشت بعد با

وجود تغییر دولت آن را حفظ نمود. در فروردین ١٣٢٤ او نماینده ایران در کنفرانس بنیان گذاری سازمان

ملل در سان فرانسیسکو شرکت کرد و در آن زمان توسط مقامات ایالات متحده به عنوان کاملاً متبحر در

امور قانونی و اقتصادی و یک دوست خوب ایالات متحده توصیف شد. صالح در کابینه دوم ابراهیم

حکیمی (آذر ١٣٢٤ بهمن ١٣٢٤) به عنوان وزیر کشور و بعدا وزیر داخله خدمت نمود. در کابینه ائتلافی

مرداد ١٣٢٥ احمد قوام، در نتیجه یک اتحاد موقت بین حزب ایران (که در سال ١٣٢٢ تأسیس شد) و

حزب توده، صالح وزیر دادگستری شد. این همکاری از نظر رقیبان او و دولت به عنوان مصالحه ای بر روی

موضع بعدی ضدتوده ای وی دیده شد؛ این ناپایداری از طرف دیگری نتیجه بیزاری از انگلیسیها توصیف

شد تا احساسات طرفدار شوروی. وی که در ١٣٢٩ به عنوان نماینده مجلس برگزیده شد به گروه

نمایندگان جبهه مصدق پیوست و به عنوان رئیس هیئت مشترک نفتی در مهر ١٣٣٠ مصدق را در سازمان

ملل برای کمک به دفاع از ملی کردن نفت ایران همراهی نمود. در مرداد ١٣٣١ به عنوان سفیر ایران به

ایالات متحده فرستاده شد.

به دنبال سقوط مصدق در ١٣٣٢ از طرف فضل اللّه زاهدی دوست قدیمی صالح از وی تقاضا شد که در

پست خود باقی بماند. در هر حال او امتناع کرد و اظهار داشت که فقط یک دولت مصدقی می تواند به بقای

خود ادامه دهد. این سخن در میان ناسیونالیستها دوستانی برای او به وجود آورد، ولی به حرفه دولتی وی

خاتمه داد. در مراجعت به ایران از مبارزه وی برای نمایندگی زادگاهش برای مجلس جلوگیری به عمل

آمد. در ١٣٣٥ او به مخالفت با ظاهرسازی و فریبکاری در انتخابات دست به اعتصاب غذا زد. در ١٣٣٦

او با یک بیانیه رسمی در حمایت از دکترین آیزنهاور سعی کرد تا حزب ایران را احیا کند، ولی سریعا توسط

دولت ساکت شد و حزب او تقریبا غیرقانونی شد. انتقادات پرهیجان وی از انتخابات ١٣٣٩ کمک کرد تا

حرکتی به افکار عمومی بدهد، تا جائی که شاه مجبور شد انتخابات را باطل کند و تقاضای برگزاری

انتخابات جدید را بنماید. به صالح اجازه داده شد تا کرسی کاشان را به دست آورد. در طول حیات کوتاه