اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٧٤٠ - ضمیمه شماره ٨ گزارش سری تهیه شده توسط ساواک در تاریخ ٢٤ فروردین ١٣٤٠

١٣٣٠ به دست آمده دکتر شایگان با دیپلماتهای شوروی در آمریکا ملاقات کرده و به آنها درباره علاقه

خود نسبت به حزب توده ایران اطمینان داده است.

در سال ١٣٣٠ به او پیشنهاد رهبری هواخواهان صلح داده شد و او این سمت را پذیرفت. گزارش

دیگری در سال ١٣٣٠ حاکی است که دکتر شایگان مورد اعتماد مقامات شوروی بود و اینکه حزب توده

از میان اعضاء هیئت مأمور در لاهه فقط از دکتر شایگان پشتیبانی می کرد. او و دکتر فاطمی (اعدام شده)

هنگامی که مصدق بر سر کار بود از حزب توده پشتیبانی می کردند. آقای شایگان عضو کمیته هشت نفره

بود و قطعنامه های مورد پشتیبانی این کمیته را تنظیم می کرد. او همچنین در تنظیم قوانین تهیه شده به

توسط دکتر مصدق و قانون تقسیمات ایالتی به سرپرستی دکتر صدیقی که در آن زمان وزیر کشور بود

دست داشته است. رفراندوم، بیشتر اندیشه او بود، او نخستین سخنران در اجتماعی بود که در بعد از ظهر

روز ٢٥ مرداد ١٣٣٢ در میدان بهارستان برگزار شد. او شدیدا ضد سلطنت است و جمله معروف «شرق

دست خوش تحولات است چرا دولتها نباشند» از کلمات قصار اوست.

او همراه مصدق به دادگاه بین المللی لاهه رفت و در فعالیت ضدسلطنت و ضد شاه راهنماییهایی به

مصدق کرد. او نخستین مردی است که اعلامیه ٣٠ تیر را امضاء کرد. وی به دنبال حوادث ٣٠ تیر نطق

شدیدی علیه دربار شاهنشاهی و شانزدهمین دوره قانون گذاری ایراد کرد. دکتر شایگان یکی از وزیران

کابینه مصدق بود و به اعضاء حزب توده آزادی عمل داد. به دنبال جنبشهای ملی ٢٨ مرداد او به دلیل دفاع

از سرنگون کردن رژیم و متقاعد کردن مردم بدست گرفتن اسلحه علیه شاه محاکمه شد و به ده سال حبس

با کار محکوم گشت. او بعدا از سوی شاه مشمول بخشودگی قرار گرفت و آزاد شد. در سال ١٣٣٦

گذرنامه ای برای سفر به اروپا دریافت کرد که گویا به دلیل معالجات پزشکی بوده و پس از اینکه تقاضای او

به تصویب شاه رسید، ایران را ترک کرد. او در حال حاضر رهبری ایرانیانی را که مخالف رژیم سلطنتی

هستند به عهده دارد و با مساعدت سیف پور فاطمی، برادر دکتر فاطمی (اعدام شده)، سازمان دانشجویی

ایران آزاد را تأسیس کرد و سرگرم فعالیت مخرب علیه کشور و تاج و تخت می باشد. اطلاعات ناشی از

شایعات مربوط به جبهه ملی حاکی از آن است که او با مقامات آمریکا در تماس است.

دکتر شایگان با اغلب دوستان و همکاران قدیمی خود و رهبران جبهه ملی تماس و مکاتبه دارد.

مراتب فوق برای اطلاع شما عرضه شد. خواهشمند است با توجه به این مراتب پاسخی برای سفارت

آمریکا بفرستید. تهیه شده به توسط آرا تاروف. امضاء٢٤ فروردین ١٣٤٠

در حالی که هیچ کدام از اسناد فوق مسجل نمی کند که دکتر شایگان عملاً عضو حزب توده (حزب

کمونیست ایران) بوده است، علاوه بر سایر اطلاعات زیان آور، این اسناد حاکی از آن است که او رهبری

جمعیت هواخواهان صلح (یا کمیته صلح، ندای صلح، طرفداران صلح و جمعیت هواداران صلح) را در

سال ١٣٣٠ پذیرفته و اعلامیه صلح استکهلم را امضاء کرده و اینکه از نماینده کنگره دوم صلح جهانی در

مسکو در سال ١٣٢٩ بوده است. حتی اگرچه دکتر شایگان از پذیرفتن اینکه وی از عناصر توده در این

کشور پشتیبانی می کند و یا اینکه او عضو حزب توده بوده است، خودداری می کند، ظاهرا فعالیتهای

مشروح در فوق او را طبق بند ٢١٢ (الف ٢٣ قانون) فاقد صلاحیت نشان می دهد و چنین احساس

می شود که اداره مهاجرت و ترک تابعیت بایستی از او بازپرسی کند. هرچند ارتباطات او با هواخواهان

صلح در گزارش نقل شده سفارت تحت شماره ٢٢ OMWمورخه ٣ آبان ١٣٤٠ ذکر شده است، تا