آينده جهان از ديدگاه اديان - مظفری، آیت - الصفحة ١٩
تاريخ را به شدت رد مىنمايند. به هر روى طبق ديدگاه صاحبان اين تئوريها، آينده، تكرار گذشته است و تا جهان باقى است، اين سير مراحل و سيكل مشخص، همواره مشاهده خواهد شد. برخى از مهمترين متفكران جهان به اين نوع تئورى معتقدند. به عنوان نمونه از عبدالرحمن ابن خلدون، توين بى) Toynbee (، و سوروكين) Sorokin (مىتوان نام برد.
در ادامه به اختصار نظر آنان را طرح مىكنيم.
ابن خلدون (٧٣٢- ٨٠٨ ق/ ١٣٣٢- ١٤٠٦ م)
عبدالرحمن ابن خلدون از جمله دانشمندان استثنايى جهان اسلام است، كه در حوزه جامعهشناسى سياسى و فلسفه تاريخ بسيار تأثيرگذار بوده است. كتاب «المقدمه» او مشهور عوام و معروف در نزد خواص است. وى از كسانى است كه با تكيه بر معرفت دينى، با استفاده از آيات قرآن و روايات، نظريه ادوارى خود را تدوين و تبيين كرده است.
او با استفاده از آياتى همچون: «وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ» (آل عمران: ١٤٠) و آيه «وَلِكُلّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ لَايَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ» (الاعراف: ٣٤) سيرى مشابهِ سير حيات انسان براى جامعه و دولتها قائل است. همان گونه كه انسان از تولد، جوانى، پيرى و مرگ برخوردار است، جوامع و دولتها نيز چنيناند. اين چرخه همان گونه كه در گذشته تاريخ جريان داشته است، حال و آينده را نيز شامل مىشود، بنابراين جهان فردا چون جهان گذشته و حال است.
با وجود نوآورى و تكيه ابن خلدون بر معرفت دينى، به نظر مىرسد او از برخى آيات از جمله «أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِىَ الصلِحُونَ» (الانبياء: ١٠٥) غفلت كرده است. «١»
توين بى (١٨٨٩- ١٩٧٥ م)
آرنولد جوزف توين بى) Arnold Joseph Toynbee (فلسفه تاريخ خود را در قالب يك تئورى ادوارى- تكاملى، بيان مىكند. او «تمدن» را واحد مطالعات خود در نظر گرفته است.