رگشناسى - ابن سينا - الصفحة ٢٠ - ابن سينا

فاضل نجم الدين ابن المفتاح بر برخى از مواضع كتاب و نيز، تنقيح القانون هبة اللّه ابن جميع يهودى مصرى كه ردّ بر شيخ است و برخى از حواشى عراقيّه كه امين الدوله ابن تلميذ بر حواشى كتاب قانون نوشته است و نيز، كتاب امام عبد اللطيف بن يوسف بغدادى كه گفتار ابن جميع را در تنقيح القانون رد كرده است.

هنگامى كه اين شروح را بررسى و مطالعه كردم، حل بقيه كتاب بر من آسان شد، چنان كه موضع اشكال و محلّ قيل و قال باقى نماند و اطمينان يافتم كه منابعى را كه گرد آورده‌ام، نزد كسى ديگر در عالم يافت نمى‌شود. لذا تصميم گرفتم كه شرحى بر كتاب بنويسم كه دشوارى‌هاى كتاب را حل كند و نقاب از چهره معانى آن بگشايد و اعتراضات شارحان را پاسخ گويد و در اين شرح، لفظ متن را با شرح ممزوج ساختم تا آنكه اصل كتاب از زوايد و اضافات ممتاز باشد و گذشته از خلاصه شروحى كه ياد شد، از اختيارات حاوى رازى كه ابن تلميذ گردآورده است و بستان الاطباء ابن مطران و فصول طبيّه كه از مجلس شيخ استفاده شده است و ثمار المسائل الطبيّة ابو الفرج عبد اللّه بن طيّب و اجوبة للمسائل كه اين بطلان در دعوة الاطباء آورده است و همچنين، از قراضه طبيعيّات و نوادر المسائل و كتب جالينوس در تشريح و شرح ابن ابى صادق نيشابورى بر منافع الاعضاء جالينوس و خلق الانسان ابو سهل مسيحى استفاده كردم و اين كتاب را نزهة الحكماء و روضة الاطباء ناميدم، كه موسوم به التّحفة السّعدية است تا با اين اسم، تيمّن و با اين رسم تفأل جسته باشم.» چنانكه مى‌دانيم ابن سينا تحرير كتاب قانون را در جرجان آغاز كرده و پاره‌اى از آن را در رى و پايان آن را در همدان انجام داده و تا مدتى مورد شناسايى و ارزيابى قرار نگرفته و بعد از نيم قرن از تأليف، به بغداد رسيده و نيم قرن ديگر بر آن گذشته تا به قرطبه در دسترس اهل علم قرار گرفته است. ابن سينا خود در انديشه اين بوده كه شرحى بر كتاب بنويسد ولى اشتغالات فراوان و مرگ‌