رساله نفس - ابن سينا - الصفحة ٢١ - مقدّمه
قرار مىگرفته است. ولى قدر مسلم اين است كه دكارت بوسيله آثار و تأليفات گيوم دواورنى از برهان شيخ اطلاع پيدا كرده است.
در اينجا ذكر اين نكته شايد بمورد باشد كه ترجمه لاتينى كتاب شفا در سالهاى ١٤٩٦ و ١٥٤٦ در ايتاليا بچاپ رسيده و آخرين چاپ آن پنجاه سال پيش از تولد دكارت انتشار يافته بود و چون مسئله نفس و معاد و بقاء آن، در آن زمان از مسائل بسيار مهم و مورد بحث بوده است، ناچار نويسندگان و فلاسفه براى حل اين مشكل از منابع مختلف استفاده مىكردهاند و يقينا بآثار و كتب ابن سينا كه آوازه شهرت و معروفيتش دنياى غرب را فراگرفته بود، مراجعه نموده و از آنها بهره كافى بردهاند. بگفته ارنست رنان [١] محصلين و دانشمندان سوربون و هم چنين علماء و روحانيون پاريس، علاقه شديد و ميل مفرطى بمطالعه و تحقيق فلسفه اسلامى نشان داده و با شوق و ولع عجيبى آن را مورد بحث و مناقشه قرار داده بودند. با اين حال بعيد بنظر مىرسد كه از مطالعه مطبوعات ايتاليائى و از جمله ترجمه لاتينى شفاى شيخ غفلت كرده باشند، بخصوص كه بعضى از آنان دريافته بودند كه بين آراء ابن سينا و عقايد سنت اگوستن مشابهت و قرابت كامل وجود دارد.
از طرف ديگر محتمل است كه دكارت علاوه بر كتب و آثار گيوم دواورنى از طريق مطالعه آثار و تاليفات روژه بيكون [٢] كه يكى از علاقهمندان فلسفه اسلامى بوده، بافكار و نظريات فيلسوف ايرانى وقوف يافته باشد.
بنا بر آنچه گذشت، بخوبى معلوم مىگردد كه دكارت خواه مستقيم و
[١] -ernest Renan ,Averroes .p .٢٦٧ -٢٧٨
[٢] -Roger Bacon