دانشنامه مهدویت و امام زمان عجل الله تعالی فرجه - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٠٠ - محمد بن تومرت
محمد بن تومرت
ابوعبداللّه محمدبن عبداللّه تومرت مغربی حسنی در عاشورای ٤٨٥ ق. متولد
شد و در ٥٨٠ ق. در گذشت. او سلسله «الموحدین» را در آفریقا و اسپانیا بنیان
نهاد. ابوعبداللّه از قبیله مصامد مراکش به شمار میآمد و در آغاز کار،
مردم را به نزدیک بودن ظهور مهدیعلیه السلام بشارت میداد. در سال ٥١٤ ق
خود را مهدی خواند و گروهی را پیرامون خویش گرد آورد. او را «مهدی هرغی» و
نیز «صاحب دعوت عبدالمؤمن» میخوانند، ابوعبداللّه مدتی در عراق درس خواند و
مدتی نیز مجنون شمرده شد. محمدبن تومرت در کتاب «الجفر» چنان خواند که:
مردی در سوس مغرب ظهور میکند و به وسیله شخصی به نام «عبد مؤمن» تأیید
میشود. آن گاه خود را مهدی و قائم به امر خداوند پنداشت و در پی
«عبدالمؤمن» گشت تا از تأییدش بهرهمند شود.
روزی جوانی دید و نامش را
پرسید، جوان پاسخ داد: «عبدالمؤمن» هستم. محمدبن تومرت گفت: اللّه اکبر! آن
گاه مقصدش را پرسید. جوان گفت: در پی دانشم. ابن تومرت گفت: آنچه میخواهی
به دست من است. سپس هدف نهاییاش را چون رازی سترگ نزد وی به ودیعت نهاد.
آن گاه با عبداللّه و نشریسی آشنا شد، عبداللّه بسیار یاریاش کرد و او را
به پنهان ساختن ادعایش فرا خواند.
پس از مدتی عبداللّه گفت: اکنون زمان
آشکار ساختن دعوت من است؛ بامداد فردا پس از نماز چنان ادعا میکنم که دیشب
دو فرشته نازل شدند و از علم و حکمت و قرآن برخوردارم ساختند... عبداللّه
چنان کرد. بر اساس نقشه پیشین، محمدبن تومرت از میان مردم برخاست و پرسید:
ما را چگونه میبینی؟ عبداللّه پاسخ داد: تو مهدی قائم بامراللّه هستی. هر
که پیروت باشد، سعادتمند است و هر کس با تو مخالفت ورزد، هلاک میگردد.
اصحابت را بیاور تا بگویم کدام بهشتی و کدام دوزخی است.
با این نیرنگ
مخالفان محمدبن تومرت را دوزخی معرفی کرد و به هلاکشان فرمان داد. سپس با
حدود ده هزارتن لشکری که فراهم آورد، چند جنگ انجام داد و با پیروانش به
اسپانیا رفت. [١] .
[١] وفیات الاعیان، ج ٥، ص ٤٤ - ٥٥.