دانست و همانطور كه نسيان اصل طواف به موجب روايات صحيحه معتبره قابل تدارك و جبران است نسيان شرط را در حكم نسيان اصل، بدانيم؟ چه دليلى بر بطلان حج چنين آدمى است با آنكه به مقتضاى نفى حرج و حديث رفع، معذور است؟

ج- در فرض سئوال بعيد نيست كه نسيان شرط- طهارت- ملحق به نسيان اصل طواف باشد و عليهذا حج صحيح است طواف و حج و نماز آن و طواف نساء و نماز آن را با طهارت انجام دهد و احتياطا سعى را نيز اعاده نمايد و اگر از مكه برگشته و به وطن آمده اگر متمكن باشد خودش و الا نائب بگيرد تا طوافين و سعى را بجا آورد هرچند در غير موقع حج باشد و

چون در اين مسئله، به فتواى صحت از علماء اعلام برخورد نكرده‌ام بلكه اطلاق كلماتشان، ظهور در بطلان دارد احتياط آنست كه سال ديگر خودش و اگر خودش متمكن نيست نائب بگيرد تا حج تمتع بجا آورد و تمسك به نفى حرج و حديث رفع در اين مورد بنظر حقير تمام نيست و تفصيل آن محتاج به مجال و بحث بيشتر است.

١٥٤- س- شخصى در حين تولد سر حشفه او مقدارى ختنه بوده و به اصطلاح مختون غيبى بوده و بعد ديگر او را ختنه نكردند و بهمان اكتفا شده و با اينحال حج نموده و در اينصورت حج او از جهت طواف و نماز و ساير مناسك اشكالى دارد يا نه و اگر اشكال پيدا كرده با اتيان عمره مفرده، جبران مى‌شود يا نه و نسبت به زن چه حكمى دارد به او حرام مى‌شود يا نه؟

ج- اگر حشفه در غلاف نباشد و صدق اغلف نكند طواف و نماز او صحيح است و اگر صدق كند كه اغلف است طواف حج و طواف عمره و طواف نساء و نمازهاى آنها را مجددا بايد خودش و در صورت عدم تمكن نائبش بجا آورد و تا طواف نساء را بجا نياورد زن بر او حلال نمى‌شود.