نساء و نماز آنرا انجام نداده جائز نبوده چنين عملى را انجام دهد، بفرمائيد اولا كه نسبت بحج تكليفش چيست و ثانيا حليت و حرمت زن و شوهرى ايشان چگونه است و ثالثا فرق بين جهل بمسئله و نسيان آن هست يا نه و رابعا اگر تنها نماز طواف را نخواند چه صورت دارد؟

ج- در فرض سئوال، حج او صحيح است و چون جاهل به مسئله بوده جماع، موجب كفاره نيست ولى بعد از علم اگر مقاربت نمايد كفاره لازم است و براى حليت، لازم است با تمكن، خود او و با عدم امكان، نائب او طواف نساء و نماز طواف را بجا آورد و در اين حكم فرقى بين جاهل و ناسى نيست و اگر فقط نماز طواف را نخوانده بعد از علم يا التفات جايز است در هر جا باشد نماز را بخواند.

١٦٧- س- شخصى هستم كه در هر پنج دقيقه الى ده دقيقه احتياج به آب دارم آيا ميتوانم با اينحال، عمل حج انجام دهم؟

ج- اگر توانستيد، طواف و نماز آنرا با وضوء انجام دهيد و اگر فقط طواف را ميتوانيد با وضو انجام دهيد جايز است بعد از تمام شدن طواف وضو را تجديد كنيد و نماز آنرا بخوانيد و اگر تمام طواف را نيز نمى‌توانيد با يك وضوء بجا آوريد چهار شرط آنرا بجا آوريد و بعد تجديد وضو نموده سه شوط ديگر آنرا تيم كنيد و نماز طواف را بخوانيد اگر بتوانيد طواف را بيكى از طرق مرقومه انجام دهيد طواف صحيح است و بقيه اعمال حج، مشروط به طهارت نيست‌

١٦٨- س- در اين سالها كه جمعيت زياد است و طواف در بين خانه كعبه و مقام حضرت ابراهيم عليه السلام مشقت دارد بلكه در بعض اوقات ممكن نيست و يا خطر جانى دارد آيا طواف از پشت مقام صحيح است يا نه و همچنين نماز طواف كه بايد پشت مقام خوانده شود در مثل اين زمان‌