گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦ - فقر از نظر اسلام
فقر از نظر اسلام:
در كلام معصومين عليهم السلام آمده است:
«الْفَقْرُ سَوادُ الوَجْهِ فِى الدّارَيْنِ
؛ فقر سياه رويى در دنيا و آخرت است». [١] همچنين رسول اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد:
«لَوْ لا رَحْمَةُ ربّي عَلى فُقَراءِ امَّتي كادَ الْفَقْرُ أن يَكُونَ كُفْراً
؛ اگر رحمت خداوند بر فقراى امّت من نبود هر آينه فقر، آنها را به كفر مىكشاند». [٢]
فقر يكى از بدبختيهاى ملّتهاست چرا كه باعث وابستگى است. و اين وابستگى علاوه بر اينكه آنها را محتاج دولتهاى ديگر مىكند موجب مىشود كه فرهنگ و ارزشهاى آنها نيز پذيرا شوند. به همين دليل در حديث مىفرمايد:
خداوند وقتى نعمتى به كسى مىدهد دوست دارد كه آثار نعمت در او نمايان باشد؛ يعنى نعمت را مخفى نكند و تظاهر به فقر نكند، چرا كه فقر و تفاقر هر دو بد است. بؤس و تبؤّس معنايش همين است كه تفاقر كند. رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد:
«مَن تفاقر افتقر
؛ كسى كه خود را به درويشى زند نيازمند گردد». [٣]
وقتى آثار نعمت در او نمايان شود خود نوعى شكرگزارى خداوند است و فايده ديگرش اين است كه به افراد نيازمند كمك مىكند و كار خير انجام مىدهد.
اين نعمت شامل علم، نفوذ اجتماعى، مال و ... مىشود و مردم بايد از اين نعمتها استفاده كنند البتّه نبايد نعمت و دارايى خود را به رخ ديگران بكشيم و در ورطه تجملگرايى گرفتار شويم، چرا كه تجمّل پرستى و مسابقه دادن در تجمّل كار قارون است.
بعضى از روايات غنا و بى نيازى حقيقى را غناى نفس مىداند. رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:
«لَيْسَ الغِنى عن كَثْرَةِ العَرَضِ، وَ لكِنَّ الغِنى غِنى النَّفْسِ
؛ توان گرى برداشتن مال بسيار نيست بلكه بىنيازى دل است». [٤]
[١] ميزان الحكمه، ج ٧، ص ٤٩٨.
[٢] همان مدرك.
[٣] تحف العقول، حكمت ٤٥.
[٤] همان مدرك، حكمت ١٦٧.