گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٥ - ٣١ گوشهگيرى
خلاصه آن را ذكر مىكنيم:
كسى كه به مقام انس رسيد، دوستى خلوت و عزلت و دورى از مردم بر دل او غالب مىشود، زيرا مصاحبت و آميزش با مردمان دل را از توجّه تام به خدا مشغول مىسازد.
از عزلت و مصاحبت كداميك برتر است، زيرا علما در اين مسأله دو نظر دارند، و اخبار نيز در اينباره مختلف است، جمعى از علما عزلت و گوشهگيرى را بر مصاحبت ودر آميختن با مردم ترجيح مىدهند، و جمعى ديگر آميزش و آمد و شد با مردم را بر گوشهگيرى برگ مىدانند.
گروه اوّل: بر اساس آنچه در مدح و ستايش و فوايد عزلت رسيده نظر دارند، مانند سخن پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله كه وقتى از آن حضرت درباره راه نجات پرسيده شد، فرمود: در خانه خود بنشين، و دين خود را نگاهدار، و برگناه خود گريه كن.
و گفتار امام صادق عليه السلام كه مىفرمايد: زمانه تباه گشت، و برادران دگرگون شدند، و تنهايى و انفراد براى آرامش خاطر و اطمينان قلب بهتر است.
و فرمود: آشنايان خود را كم كن، و از آن كه مىشناسى بيگانه شو.
و امّا فوائد عزلت بسيار است: مانند فراغت براى عبادت، ذكر، فكر، انس گرفتن به مناجات خدا، و دورى از گناهانى كه اغلب انسان به سبب آميزش با مردم در معرض آنهاست، مانند غيبت، رياكارى و ديگر آفات زبان.
گروه دوم: كه مصاحبت را بر عزلت و گوشهگيرى ترجيح مىدهند بر اساس ظواهر اخبار در ستايش رابطه و انس و الفت گرفتن وفوايد آن نظر دارند. مانند سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه مىفرمايد:
«مَنْ فارَقَ الجماعةَ ماتَ ميتَةَ الْجاهِليَّةِ
؛ هركه از جماعت جدا شود به راه و رسم جاهليّت بميرد».
و فرمود: از غار نشينى بپرهيزيد، وبا عامّه مردم و جماعت باشيد و در مساجد حاضر شويد.