اسلام در يك نگاه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٦ - جانشينان پيامبر صلى الله عليه و آله
قابل توجّه اينكه در اين آيه پس از دستور به يك اصل كلى «آمادگى هر چه بيشتر براى دفاع در برابر دشمنان و بدست آوردن هرگونه نيرو و وسيله لازم براى اين كار» با صراحت مىفرمايد منظور از اين آمادگى، تهاجم و آدم كشى نيست بلكه منظور «ارعاب» و ترسانيدن دشمن است تا از آمادگى شما بيمناك شوند و دست به اسلحه نبرند و در نتيجه جنگى رخ ندهد.
اين يك نمونه از دستورهاى كلّى اسلام، براى تأمين نيازمندىهاى جامعه اسلامى در هر عصر و زمان است، و مانند آن در ساير مسائلى كه با گذشت اعصار و قرون دگرگون مىشود نيز ديده مىشود.
در حقيقت اسلام در اين قسمت يك سلسله كليّات ثابت دارد كه خصوصيّات و جزئيّات آن در هر عصر و زمانى بر اساس نيازمندىهاى آن زمان خواهد بود.
به علاوه پيشوايان و مراجع دينى اختياراتى دارند كه حدود آن به طور دقيق در فقه اسلامى تعيين شده و با استفاده از اين اختيارات در موارد لزوم مىتوانند نيازمندىهاى ويژه يك محيط يا يك زمان را تأمين كنند. حكم معروف تحريم موقّتى «تنباكو» و محاصره اقتصادى يك شركت استعمارى خارجى كه به وسيله يكى از مراجع دينى براى قطع نفوذ بيگانگان در سال ١٣٠٩ هجرى قمرى صادر شد، از اين قبيل است. اين بخش را در اسلام «حكم فقيه» مىنامند.
جانشينان پيامبر صلى الله عليه و آله
پيامبر اسلام نمىتوانست اسلام را كه همچون نهالى نو خواسته در معرض همه گونه خطرات بود، و نياز شديدى به مراقبت و نشر تبليغ