احکام دفاع و امر به معروف و نهی از منکر - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٣ - احکام مربوط به احتمال تأثیر
- به شرطى كه روى سخن با او نباشد- مؤثر واقع مىشود، واجب است به انگيزه تأثير در شخص دوم، سخن خود را به اوّلى متوجّه سازد. [١]
احكام مربوط به احتمال تأثير
١- وجوب امر به معروف و نهى از منكر، با گمان به تأثير نداشتن، ساقط نمىشود، هر چند اين گمان، قوى باشد. بنابراين، با احتمال مورد توجه در نزد عقلا، امر و نهى واجب مىشود. [٢]
٢- اگر بداند كه امر و نهى او هم اكنون مؤثر نيست، ولى مىداند يا احتمال مىدهد كه اگر او را امر يا نهى كند، نسبت به آينده مؤثر خواهد بود، امر و نهى واجب است. [٣]
٣- اگر مىداند نهى از منكر نه تنها باعث ترك منكر نمىشود، بلكه موجب اصرار بيشتر بر گناه مىشود و مىداند كه با «امر به منكر» او منكر را ترك مىكند، لازم است به جاى نهى از منكر، امر به منكر كند. [٤]
سؤال- كسى كه مىخواهد شخصى را امر به معروف و نهى از منكر نمايد، آيا بايد قدرت بر آن را داشته باشد؟ در چه زمانى امر به معروف و نهى از منكر بر او واجب مىشود؟
جواب- آمر به معروف و نهى كننده از منكر بايد عالم به معروف و منكر باشد و همچنين بداند كه فاعل منكر هم به آن علم دارد و در عين حال عمداً و بدون عذر شرعى مرتكب آن مىشود، و زمانى اقدام به امر و نهى واجب مىشود كه احتمال تأثير امر به معروف و نهى از منكر در مورد آن شخص داده شود و ضررى براى خود او نداشته باشد و در اين مورد بايد تناسب بين ضرر احتمالى و اهميّت معروفى كه به آن امر مىنمايد يا منكرى كه از آن نهى مىكند را ملاحظه نمايد. در غير اين صورت امر به معروف و نهى از منكر بر او واجب نيست. [١]
[١] همان، ص ٤٦٨، مسألة ٩.
[٢] همان، ص ٤٦٧، مسألة ١.
[٣] همان، ص ٤٦٨، مسألة ٨.
[٤] همان، ص ٤٦٩، مسألة ١٣.
[٥] رسالة اجوبة الاستفتائات، ص ٢٣٠.