احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٧٤ - الف - ربای معاملی

«ربا» عملى حرام و از گناهان كبيره مى‌باشد و بر آن وعده عذاب داده شده است.

قرآن كريم مى‌فرمايد:

(يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبوا اضْعافاً مُضاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتى‌ اعِدَّتْ لِلْكافِرينَ)[١]

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ربا (و سود پول) را چند برابر، نخوريد! تقوا را پيشه كنيد تا رستگار شويد! و از آتشى كه براى كافران آماده شده است، بپرهيزيد.

رسول خدا ٦ مى‌فرمايد:

«انَّ اللَّهَ لَعَنَ اكِلَ الرِّبا وَ مُوَكِّلَهُ وَ كاتِبَهُ وَ شاهِدَيْهِ» [٢]

همانا خداوند ربا خوار، نماينده، نويسنده قرارداد و دو شاهد آن را لعنت كرده است.

امام صادق ٧ مى‌فرمايد:

«الرِّبا سَبْعُونَ جُزْءاً ايْسَرُهُ انْ يَنْكِحَ الرَّجُلُ امَّهُ فى‌ بَيْتِ اللَّهِ الْحَرامِ» [٣]

[زشتى‌] ربا هفتاد جزء است، كمترين آن، چنان است كه مردى با مادرش در بيت‌الله‌الحرام زنا كند!

ربا به دو قسم «معاملى» و «قرضى» تقسيم مى‌گردد.

الف- رباى معاملى‌

رباى معاملى عبارت از معامله دو كالاى مشابه به يكى از دو صورت زير است:

١- زيادى عينى، مانند فروش يك من گندم به دو من آن، يا فروش يك من به يك من و يك درهم.

٢- زيادى حكمى، مانند فروش يك من گندم نقد به يك من نسيه.

رباى معاملى دو شرط دارد:

[١] - آل عمران (٣)، آيات ١٣٠-١٣١

[٢] - وسائل‌الشيعه، ج ١٢، ص ٤٣٠

[٣] - بحارالانوار، ج ١٠٣، ص ١١٧