احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٢٤ - احکام منفعت کسب

٤- وسائل نقليه: كسى كه از درآمد سال وسيله نقليه‌اى مى‌خرد، چند صورت دارد:

الف- اگر فقط براى رفتن به محل كار به آن نياز دارد، خمس دارد.

٢- اگر براى امرار معاش خود از طريق مسافر كشى و ... به آن نياز دارد، خمس دارد.

٣- اگر در زندگى شخصى [و جهت انجام كارهاى شخصى‌] خود و خانواده‌اش به آن نياز دارد، خمس ندارد. [١]

٥- كتاب و نوشت‌افزار: كتاب‌ها و لوازم تحريرى كه مورد حاجت و جزء شؤون شخص است، اگر چه سال بر آن بگذرد، خمس ندارد، و گرنه [: مورد حاجت و در شأن نباشد] بايد خمس آن داده شود. [٢]

٦- سرمايه كسب و ابزار كار: احكام خمس سرمايه كسب و ابزار كار عبارت است از:

الف- سرمايه اگر از درآمد كسب يا حقوق تهيه شده، خمس دارد.

ب- كسى كه خمس سرمايه‌اش را بدهد نمى‌تواند امرار معاش كند، سرمايه اش خمس ندارد.

ج- زمين زراعى و ابزار كار كشاورزى از قبيل چاه آب، موتور و ... در حكم سرمايه است و خمس دارد.

د- اگر كسى خمس ابزار كسب و كار خود را بپردازد و بعدها قيمت آن افزايش يابد، قيمت افزوده، خمس ندارد. [٣]

٧- جهيزيه: اگر انسان نتواند يك جا جهيزيه دختر را تهيه كند و مجبور باشد كه هر سال مقدارى از آن را تهيه نمايد يا در شهرى باشد كه معمولًا هر سال مقدارى از جهيزيه دختر را تهيه مى‌كنند، به‌طورى كه تهيه نكردن آن عيب است چنانچه در بين سال از منافع آن سال جهيزيه بخرد، خمس ندارد. [٤]

٨- مطالبات: اگر كسى از درآمد كسب به ديگران قرض دهد و تا آخر سال خمسى‌

[١] - ر. ك. استفتاءات، ج ١، ص ٣٩٧ و ٣٩٩

[٢] - استفتاءات، ج ١، ص ٣٧٤-٣٧٥

[٣] - همان، ص ٣٤٨-٣٤٩، ٣٥٥ و ٣٧٢

[٤] - مسألۀ ١٧٧٧