احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٦٣ - غصب و سرقت امکانات بیت المال

مسأله «خريد و فروش» يا «بيع» يكى از مهم‌ترين و متداول‌ترين قراردادهاى اقتصادى در ميان مردم است و نقش بسيار مهمى در روابط اجتماعى دارد. اين مسأله همچون ساير فعاليت‌ها بايد در محدوده مقررات اسلام باشد؛ از اين رو، يادگيرى احكام آن پيش شرطِ داد و ستد صحيح است.

مردى به امير مؤمنان ٧ عرض كرد: در پى كسب و كار هستم. فرمود: آيا از احكام دينى خود، اطلاع دارى؟ گفت: پس از كار، چنين خواهم كرد. حضرت فرمود:

«وَيْحَكَ الْفِقْهُ ثُمَّ الْمَتْجَرُ، فَانَّهُ مَنْ باعَ وَاشْتَرى‌ وَ لَمْ يَسْأَلْ عَنْ حَرامٍ وَ لا حَلالٍ ارْتَطَمَ فِى الرِّبا، ثُمَّ ارْتَطَمَ» [١]

واى به حالت! نخست احكام (خريد و فروش) را بياموز، سپس به تجارت بپرداز؛ زيرا هر كس خريد و فروش كند و از حلال و حرام آن نپرسد مكرّر در [آلودگى‌] ربا فرو مى‌رود.

امام صادق ٧ نيز مى‌فرمايد:

«مَنْ ارادَ التِّجارَةَ فَلْيَتَفَقَّهْ فى‌ دينِهِ لِيَعْلَمَ بِذلِكَ ما يَحِلُّ لَهُ مِمَّا يَحْرُمُ عَلَيْهِ وَ مَنْ لَمْ يَتَفَقَّهْ فى‌ دينِهِ ثُمَّ اتَّجَرَ تَوَرّطَ الشُّبُهاتِ» [٢]

هر كه مى‌خواهد تجارت كند بايد با مسائل دينش آشنا شود، تا حلال و حرام را از هم بازشناسد و كسى كه قبل از فراگيرى احكام دينش، داد و ستد نمايد، در كارهاى شبهه‌ناك غوطه‌ور خواهد شد.

[١] - مستدرك الوسائل، ج ١٣، ص ٢٤٧

[٢] - وسائل الشيعه، ج ١٢، ص ٢٨٣