جنگ نرم - عبدى، حسين - الصفحة ٨٠
شايعات آتشين[١]
شايعهاى است كه يكباره شكل مىگيرد، همه جامعه را تحتالشعاع قرار مىدهد و اثرى كوتاه مدت دارد. كاربرد اين نوع شايعه بيشتر در زمان جنگ نظامى است. استفاده از آمار و ارقام و بزرگنشان دادن آنها، مسير شايعات آتشين است. به معناى ديگر شايعات آتشين با ارقامى بسيار بزرگ ولى فقط در يك مقطع وارد مىشوند، تاثير آنها عظيم است ولى مقطعى است. نيل پستمن مىگويد: اين شايعه هنگامى است كه جنگ يا رخدادهاى ناگهانى در جامعه اتفاق مىافتد و اين نوع شايعات غالباً با ارقام بزرگ سر و كار دارند.
تلفات ناشى از جنگ و تلفات ناشى از سيل و زلزله از جمله اين موارد مىباشند.
از جمله شايعات تند و شديد كه در زمانى كوتاه، گروه وسيعى را زير پوشش گرفت و انفعال و اضطراب فورى ايجاد كرد، شايعه قتل پيامبر صلى الله عليه و آله در نبرد احد بود. در اين نبرد، ابن قميئة ليثى به مصعب بن عمير پرچمدار سپاه اسلام، حمله آورد و پس از زد و خوردى شديد، او را به شهادت رساند و به گمان اين كه پيامبر را كشته است، فرياد برآورد: «پيامبر را كشتم»![٢]
اين خبر دروغ به سرعت ميان دو طرف درگير انتشار يافت و قريش يك صدا فرياد مىزدند: «محمد به قتل رسيده است!» در نتيجه، دشمن جرأت يافت و لشكر قريش موجآسا به حركت درآمد. از سوى ديگر، روحيه مجاهدان مسلمان نيز به شدت تضعيف گرديد. حزب نفاق، كه در هر صحنه منتظر فرصت جهت تخريب و تضعيف است، به انتشار اين خبر دامن زده، گفتند: اگر او پيامبر بود، كشته نمىشد. به آيين نخست خود (جاهليت)
[١] - ر. ك:(
S. ABySow/ Geruchts/ Koiher/ Yiertej ahrschrift fur sozideogie/ ٨٢٩١
)
[٢] - واقدى، پيشين، ج ١، ص ٢٣٢