مقالات فلسفی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٥ - حکمت صدر المتألّهین

البته نخستین بار این کلمه به وسیله صدرا انتخاب نشده است. تا آنجا که آگاهیم اولین بار شیخ در اواخر اشارات این اصطلاح را به کار برده است. دو احتمالی که درباره منظور صدرا از این کلمه داده میشود درباره منظور شیخ هم صدق میکند.

برگردیم به بیان مسائلی که ارکان حکمت متعالیه صدرا و مشخّص این سیستم فلسفی شمرده میشود. نخست فهرستوار ذکر میکنیم، سپس به تفصیل میپردازیم:

١. اصالت وجود.

٢. وحدت وجود.

٣. حل اشکال از وجود ذهنی.

٤. تحقیق در حقیقت وجوب ذاتی ازلی و حقیقت امکان در ممکنات و کشف نوعی امکان به نام «امکان فقری».

٥. تحقیق در مناط احتیاج به علت.

٦. تحقیق در حقیقت علّیت و نحوه ارتباط معلول به علت و اینکه اضافه معلول به علت اضافه اشراقی است و بازگشت معلولیت به تجلّی و تشأّن است.

٧. اثبات حرکت جوهریه.

٨. تحقیق در رابطه میان متغیر و ثابت و حادث و قدیم.

٩. اثبات اتحاد عاقل و معقول.

١٠. اثبات حدوث زمانی عالم.

١١. اثبات نوعی وحدت که آن را «وحدت حقّه حقیقیه» مینامد.

١٢. اثبات اینکه ترکیب جسم از ماده و صورت، ترکیب اتحادی است.

١٣. برهان «صدّیقین» برای اثبات واجب.

١٤. برهان خاص مبتنی بر برهان صدّیقین بر توحید واجب.

١٥. تحقیق علم واجب به اینکه علم واجب به اشیاء علم بسیط اجمالی در عین کشف تفصیلی است.

١٦. تحقیق در قاعده «بسیط الحقیقة کلّ الاشیاء».

١٧. اثبات اینکه نفس جسمانیة الحدوث و روحانیة البقا است.

١٨. تحقیق در حقیقت ابصار و سایر ادراکات حسّی.

١٩. تجرد قوه خیال.