اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٨٤٩ - چشم انداز تغییرات افکار عمومی ایرانیان
سند شماره ٧٤
تاریخ : ٣١ اکتبر ١٩٧٨ ٩ آبان ١٣٥٧
طبقه بندی : محرمانه
شماره : ٠٦٢١
از : سفارت امریکا در تهران
به : وزارت امور خارجه واشنگتن
موضوع : چشم انداز تغییرات افکار عمومی ایرانیان
خلاصه: حوادث ماه گذشت، بخصوص هفته پیش ناظر تغییر مواضع گروههای متعددی از مردم نسبت
به شاه و دولت است. این تغییرات در کوتاه مدت با اهمیت هستند، چون آنها پیش درآمد طرز تفکر و اعتقاد
در ایران درباره سیاست را تشکیل می دهند. مهمترین جریانات از این قبیل هستند.
الف سؤالات تجدیدشده ای درباره مؤثر بودن و مشروح بودن شاه، بخصوص از سوی گروههایی که
تاکنون لااقل به طور خاموشی نسبت به شاه و حکومت وفاداری نشان داده اند (و حتی پیش از آن).
ب رشد این عقیده در بخشهایی از جامعه که مستقیما در دولت دخالتی ندارند مبنی بر این که رژیم
شریف امامی بار سنگین تری را از گذشته بر دوش دارد تا بتواند با موفقیت نظم را مجددا برقرار کند و یا
زمینه انتقال به دولتی با انتخاب آزاد را فراهم کند.
ج درک متجددین طبقه متوسط مبنی بر اینکه نیروهای مذهبی و کمونیستها ظرفیت سازماندهی
بیشتری از آنچه خیلی ها تصور می کردند، دارند.
د احساس گسترش یابنده سریع مبنی بر اینکه حکومت کنونی نخواهد توانست با رهبران مذهبی
کنار بیاید و اینکه راه دیگری که در پیش است احتمالاً حکومت نظامی است که هر چه زودتر در پیش است
(این عقیده چه در میان حامیان و چه در میان مخالفان شاه شایع شده است). علیرغم تمایل ایرانیان به
دوره هایی از جنون و افسردگی سیاسی، تغییر در تصورات اساسی که تاکنون بر رفتار اغلب مردم حاکم
بوده، باعث انحطاط ثبات در افکار عمومی مردم ایران خواهد شد. عوامل مخالف و موافق شاه بر این
عقیده اند که شاه اگر قرار باشد حوادث را طبق اراده خود شکل دهد و مرکزیت سیاست ایران را احیا کند،
باید رهبری و تصمیم گیری بهتری نشان دهد. پایان خلاصه.
١ در ده روز اخیر مأمورین سفارت تغییرات اساسی در روحیه طبقات و افراد مختلف مشاهده کردند.
آنچه در زیر می آید جمع بندی و تحلیل اولیه بعضی از تغییرات است که لزوما در مفاهیم اساسی سیاست و
حکومت در ایران تأثیر خواهد گذاشت. در حالی که این مفاهیم بدون شک در کوتاه مدت اثر خود را
خواهد داشت، شاید اهمیت بیشتر آنها حاکی از تغییر در طرز تفکر درباره سیاست باشد که در درازمدت
شکل سیاسی کشور را تغییر خواهد داد.
٢ مهمترین این مفاهیم عبارت است از بدبینی توسعه یافته و تقریبا همگانی در میان عملاً همه گروهها
در بخش نوین جامعه درباره آینده کشور و حکومت. خودداری علنی آیت اللّه خمینی از سازش با دولت
ایران و انعکاس نظریات آیت اللّه شریعتمداری (تهران ١٠٤٩٩) در مورد امکان خاتمه دادن سریع ناآرامی و
بحران سیاسی در آینده ای بسیار نزدیک. حامیان شاه در طبقات بالا از جمله بعضی از (مأمورین عالیرتبه)
تجار. به انضمام تعداد قابل ملاحظه ای از افراد میانه رو در دانشگاه ها، اعتقاد دارند که «پایان»بازی